Article

ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀର କଥା: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ

ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀର କଥା: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ

ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଲ ଏକାଦଶୀ, ରବିବାର ୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬: ସେହି ଦିନ ଯେବେ ରଣଭୂମି ମଝିରେ ଭଗବଦ୍ଗୀତା କୁହାଯାଇଥିଲା

ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ ରବିବାର ୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ପଡ଼ୁଛି। ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ମହାଭାରତର ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବରେ ଥିବା ସେହି କଥା ଅଛି: ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେନା, ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ, ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଯେ ମୋର ମୋହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ସାଙ୍ଗକୁ ଗୀତାର କେତେକ ଶ୍ଲୋକ, ସେଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ, ଏବଂ ପରିବାରମାନେ ଏହି କଥାରୁ କ'ଣ ଶିଖନ୍ତି।

By
DharmikVibes
Language
or
Length
4 min
Category
Itihasa & Purana › Mahabharata

The article

ଏ ବର୍ଷ ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ ରବିବାର ୨୦ ଡିସେମ୍ବରରେ ପଡ଼ୁଛି। ଏହା ମାର୍ଗଶିର ମାସର ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ, ଯାହାକୁ ମୋକ୍ଷଦା ଏକାଦଶୀ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। ପରମ୍ପରାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ଏହି ତିଥିରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ରଣଭୂମିରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଗବଦ୍ଗୀତାର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଭଗବଦ୍ଗୀତା ମହାଭାରତର ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବର ଏକ ଅଂଶ। ଏଥିରେ ଅଠର ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ସାତ ଶହ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏଠାରେ ସେହି କଥା ଅଛି ଯାହାର ମଝିରେ ଗୀତା କୁହାଯାଇଥିଲା। ଆମେ ଏହାକୁ ମୂଳର ନିକଟତର ରଖି ସରଳ ଶବ୍ଦରେ କହିଛୁ।

## ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି

ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ମହର୍ଷି ବେଦବ୍ୟାସ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଖିପାରୁ ନ ଥିଲେ। ବ୍ୟାସଜୀ ତାଙ୍କ ସାରଥି ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଯେପରି ସଞ୍ଜୟ ମହଲରେ ବସିବସି ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରତ୍ୟେକ କଥା ଦେଖିପାରିବେ, ଶୁଣିପାରିବେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ କହିପାରିବେ।

ମହାଭାରତରେ ସଞ୍ଜୟ ଏହା ସବୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ଶୁଣାନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧର ଦଶମ ଦିନରେ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ବାଣର ଶଯ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି। ବ୍ୟାକୁଳ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପଚାରନ୍ତି ଆରମ୍ଭରୁ କ'ଣ ହେଲା। ଗୀତାର ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ ତାଙ୍କରି ପ୍ରଶ୍ନ:

> ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସମବେତା ଯୁଯୁତ୍ସବଃ। > ମାମକାଃ ପାଣ୍ଡବାଶ୍ଚୈବ କିମକୁର୍ବତ ସଞ୍ଜୟ॥ (ଗୀତା ୧.୧)

ଅର୍ଥ: "ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧର ଇଚ୍ଛାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କ'ଣ କଲେ?"

## ଶଙ୍ଖର ଧ୍ୱନି

ଦୁଇ ସେନା ମୁହାଁମୁହିଁ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ନିଜ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ। ତା'ର ଉତ୍ତରରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ବାଜିଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜର ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଦେବଦତ୍ତ, ଏବଂ ଭୀମ ପୌଣ୍ଡ୍ର। ସେହି ଧ୍ୱନିରେ ଧରଣୀ ଓ ଆକାଶ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।

ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ହନୁମାନଜୀଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ଥିଲା, ଏବଂ ସେହି ରଥର ସାରଥି ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, "ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋ ରଥକୁ ଦୁଇ ସେନାଙ୍କ ମଝିରେ ଠିଆ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେଖିପାରିବି ମୋତେ କେଉଁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ହେବ।"

## ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରଥକୁ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇ ଠିଆ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଲୋକମାନେ ହିଁ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି: ପିତାମହ, ଗୁରୁ, ମାମୁଁ, ଭାଇ, ପୁତ୍ର, ନାତି ଓ ମିତ୍ର। ତାଙ୍କ ମନ କରୁଣାରେ ଭରିଗଲା।

ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, "ହେ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ମୋ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହେଉଛି, ପାଟି ଶୁଖୁଛି, ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ହାତରୁ ଖସି ପଡ଼ୁଛି। ମୋତେ ନା ବିଜୟ ଦରକାର, ନା ରାଜ୍ୟ, ନା ସୁଖ।" ଏହା କହି ଅର୍ଜୁନ ଧନୁଶର ରଖି ରଥର ପଛ ଭାଗରେ ବସିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଲୋତକ ଥିଲା।

ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ, "ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ ମୋର ଧର୍ମ କ'ଣ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣରେ ଅଛି, ମୋତେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏଠାରୁ ହିଁ ଗୀତାର ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

## ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୁରୁକି ହସି କହିଲେ ଯେ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛ। ଆତ୍ମା କେବେ ଜନ୍ମ ନିଏ ନାହିଁ, କେବେ ମରେ ନାହିଁ। ଯେପରି ମଣିଷ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧେ, ସେହିପରି ଆତ୍ମା ପୁରୁଣା ଶରୀର ଛାଡ଼ି ନୂଆ ଶରୀର ଧାରଣ କରେ।

ତା'ପରେ ଭଗବାନ କର୍ମର ମାର୍ଗ ବୁଝାଇଲେ:

> କର୍ମଣ୍ୟେବାଧିକାରସ୍ତେ ମା ଫଳେଷୁ କଦାଚନ। (ଗୀତା ୨.୪୭)

ଅର୍ଥ: "ତୁମର ଅଧିକାର କେବଳ କର୍ମ ଉପରେ, ତା'ର ଫଳ ଉପରେ କେବେ ନୁହେଁ।" ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ କର, କିନ୍ତୁ ଫଳର ଚିନ୍ତା ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।

ଅଠର ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କର୍ମଯୋଗ, ଜ୍ଞାନଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭକ୍ତି, ସବୁ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଲେ। ସେ କହିଲେ ଯେ ଯିଏ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମରେ ଅର୍ପଣ କରେ, ମୁଁ ତାହା ସ୍ୱୀକାର କରେ।

## ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ

ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ଯେ ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହି ଆଖିରେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି।" ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଭଗବାନଙ୍କ ବିରାଟ ରୂପ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏକାଠି ସମାଇ ରହିଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କମ୍ପି ଉଠିଲେ, ଏବଂ ହାତ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ଯେ ଭଗବାନ ପୁଣି ନିଜର ସୌମ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୁଣି ନିଜ ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପକୁ ଏବଂ ତା'ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପକୁ ଫେରିଆସିଲେ।

## ଶେଷ ବଚନ

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଭଗବାନ ସବୁଠୁ ଗୋପନ କଥା କହିଲେ:

> ସର୍ବଧର୍ମାନ୍ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ମାମେକଂ ଶରଣଂ ବ୍ରଜ। > ଅହଂ ତ୍ୱା ସର୍ବପାପେଭ୍ୟୋ ମୋକ୍ଷୟିଷ୍ୟାମି ମା ଶୁଚଃ॥ (ଗୀତା ୧୮.୬୬)

ଅର୍ଥ: "ସବୁ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ଛାଡ଼ି କେବଳ ମୋ ଶରଣରେ ଆସ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି, ଶୋକ କର ନାହିଁ।"

ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ:

> ନଷ୍ଟୋ ମୋହଃ ସ୍ମୃତିର୍ଲବ୍ଧା ତ୍ୱତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମୟାଚ୍ୟୁତ। (ଗୀତା ୧୮.୭୩)

ଅର୍ଥ: "ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ମୋର ମୋହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ମୁଁ ନିଜର ସ୍ମୃତି ଫେରି ପାଇଲି। ଏବେ ମୁଁ ସନ୍ଦେହମୁକ୍ତ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ପାଳନ କରିବି।" ଅର୍ଜୁନ ପୁଣି ଗାଣ୍ଡୀବ ଉଠାଇ ନେଲେ।

କଥାର ଶେଷରେ ସଞ୍ଜୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହନ୍ତି:

> ଯତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ୱରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯତ୍ର ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ। > ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ବିଜୟୋ ଭୂତିର୍ଧ୍ରୁବା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ॥ (ଗୀତା ୧୮.୭୮)

ଅର୍ଥ: "ଯେଉଁଠି ଯୋଗେଶ୍ୱର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଜୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଟଳ ନୀତି ଅଛି, ଏହା ମୋର ମତ।"

## ପରିବାରମାନେ ଏହି କଥାରୁ କ'ଣ ଶିଖନ୍ତି

ଘରର ବଡ଼ମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ବିଷାଦ। ଜୀବନରେ ଏପରି କ୍ଷଣ ଆସେ ଯେତେବେଳେ ମନ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଯାଏ ଏବଂ ବୁଝାପଡ଼େ ନାହିଁ ଠିକ୍ କ'ଣ। ଏପରି ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରି ବିନମ୍ର ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିବା ଯେ "ମୋତେ ବାଟ ଦେଖାନ୍ତୁ", ଏହା ହିଁ ଗୀତାର ପ୍ରଥମ ପାଠ। ଆଉ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଠ ହେଲା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ କରିବା, ଏବଂ ଫଳ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେବା।

## କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜ୍ୟୋତିସର

ହରିୟାଣାର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜ୍ୟୋତିସର ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ପରମ୍ପରାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ଏଠାରେ ହିଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଗୀତାର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ସେଠାକାର ପ୍ରାଚୀନ ବଟ ବୃକ୍ଷକୁ ସେହି ଉପଦେଶର ସାକ୍ଷୀ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ ଆଖପାଖରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଗୀତା ମହୋତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ସରୋବରରେ ଦୀପଦାନ ଓ ଗୀତା ପାଠ କରନ୍ତି।

## କଥା କେଉଁଠୁ ନିଆଯାଇଛି

- ଏହି କଥା ମହାଭାରତର ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବରୁ, ଯାହା ଭିତରେ ଭଗବଦ୍ଗୀତା ଆସେ। ଆମେ ଏହାକୁ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ କହିଛୁ। - ଶ୍ଲୋକ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାରୁ: ୧.୧, ୨.୪୭, ୧୮.୬୬, ୧୮.୭୩ ଏବଂ ୧୮.୭୮। ଅର୍ଥ ଆମର ନିଜ ସରଳ ଶବ୍ଦରେ। - ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଲ ଏକାଦଶୀକୁ ଗୀତାର ଉପଦେଶର ଦିନ ମାନିବା ପରମ୍ପରାର ମାନ୍ୟତା। - ତିଥି: ରବିବାର ୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬, DharmikVibes ର ସତ୍ୟାପିତ ପର୍ବ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରୁ।

## ଉତ୍ସ

- ମହାଭାରତ, ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବ (ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ଓ ଭଗବଦ୍ଗୀତା); ନିଜ ଶବ୍ଦରେ, କୌଣସି ଅନୁବାଦର ନକଲ ବିନା - ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୧.୧, ୧.୧୫, ୧.୨୧, ୧.୩୦, ୨.୭, ୨.୨୦, ୨.୨୨, ୨.୪୭, ୯.୨୬, ୧୧.୮, ୧୮.୬୬, ୧୮.୭୩, ୧୮.୭୮ - DharmikVibes ସତ୍ୟାପିତ ପର୍ବ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (DivineAI), ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଦେଖାଯାଇଛି: ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ, ରବିବାର ୨୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୬

*ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ରୀତି ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ନିଜ ବଡ଼ମାନଙ୍କର ଓ କୁଳ ପୁରୋହିତଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ମାନନ୍ତୁ।*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀର କଥା: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/gita-jayanti-katha-odia