
Article
ગીતા જયંતી પૂજા વિધિ: ઘરે ગીતા પૂજન અને પાઠ કેવી રીતે કરવા
રવિવાર ૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬, માર્ગશીર્ષ શુક્લ એકાદશી: સામગ્રી, તબક્કાવાર પૂજા, કયો અધ્યાય વાંચવો, અને ગીતા દાન
ગીતા જયંતી રવિવાર ૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ છે. આ પાના પર ઘરે ગીતા જયંતીની સરળ પૂજા વિધિ છે: પૂજાની સામગ્રી, શ્રીકૃષ્ણ અને શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાનું પૂજન તબક્કાવાર, પાઠ માટે કયા અધ્યાય પસંદ કરવા, પરિવાર સાથે મળીને પાઠ કેવી રીતે કરવો, ગીતા માહાત્મ્ય, આરતી, અને ગીતા દાનની પરંપરા. સાથે એકાદશીના ઉપવાસના હળવા વિકલ્પો.
આ વર્ષે ગીતા જયંતી રવિવાર ૨૦ ડિસેમ્બરના રોજ છે. આ માર્ગશીર્ષ શુક્લ એકાદશી છે, જેને મોક્ષદા એકાદશી પણ કહે છે. પરંપરા માને છે કે આ જ દિવસે કુરુક્ષેત્રમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે અર્જુનને ગીતાનો ઉપદેશ આપ્યો હતો, એટલે આને ગીતાનો જન્મદિવસ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ઘેર ઘેર શ્રીકૃષ્ણનું પૂજન થાય છે, ગીતાના ગ્રંથની પૂજા થાય છે, અને ગીતાનો પાઠ થાય છે. અહીં એક સરળ વિધિ છે જે કોઈ પણ પરિવાર ઘરે કરી શકે છે.
## પૂજાની સામગ્રી
- શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાનો ગ્રંથ, અને તેને મૂકવા માટે એક સ્વચ્છ કપડું અથવા નાનું આસન - શ્રીકૃષ્ણની પ્રતિમા અથવા ચિત્ર; બની શકે તો અર્જુનને ઉપદેશ આપતા શ્રીકૃષ્ણનું ચિત્ર - એક નાનો બાજોઠ અને તેના પર પાથરવા માટે પીળું અથવા લાલ કપડું - ઘીનો દીવો, ધૂપ અથવા અગરબત્તી - ચંદન, કંકુ, પીળાં ફૂલ, ફૂલોની માળા - તુલસીનાં પાન (આ એક દિવસ પહેલાં જ તોડીને રાખી લેવાં, કારણ કે પરંપરામાં એકાદશીના દિવસે તુલસી તોડાતી નથી) - ભોગ માટે ફળ, સાકર, માખણ અથવા પંચામૃત - જળથી ભરેલો કળશ અથવા લોટો, અને બની શકે તો શંખ
## પૂજાની વિધિ, તબક્કાવાર
1. સ્નાન અને સંકલ્પ: સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો. પૂજાનું સ્થાન સાફ કરો. હાથમાં થોડું જળ લઈને મનમાં સંકલ્પ કરો કે આજે તમે શ્રીકૃષ્ણ અને ગીતાનું પૂજન કરશો અને ગીતાનો પાઠ કરશો. 2. બાજોઠ સજાવો: બાજોઠ પર પીળું અથવા લાલ કપડું પાથરો. તેના પર શ્રીકૃષ્ણની પ્રતિમા અથવા ચિત્ર મૂકો, અને તેમની પાસે કપડા અથવા આસન પર ગીતાનો ગ્રંથ મૂકો. ગીતાને ક્યારેય સીધી જમીન પર ન મૂકવી. 3. ગણેશ સ્મરણ: સૌથી પહેલાં ભગવાન ગણેશને પ્રણામ કરો, જેથી પૂજા વિઘ્ન વગર પૂર્ણ થાય. 4. દીવો પ્રગટાવો: ઘીનો દીવો અને ધૂપ પ્રગટાવો. બની શકે તો શંખ વગાડો. 5. શ્રીકૃષ્ણનું પૂજન: શ્રીકૃષ્ણને જળ અર્પણ કરો, ચંદન લગાવો, પીળાં ફૂલ અને માળા ચડાવો, અને તુલસીદળ અર્પણ કરો. "ॐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્રનો જપ કરો. 6. ગીતાનું પૂજન: ગીતાના ગ્રંથ પર ચંદન અથવા કંકુથી તિલક કરો, ફૂલ ચડાવો, અને બંને હાથ જોડીને પ્રણામ કરો. પરંપરામાં ગીતાને સ્વયં ભગવાનની વાણી માનવામાં આવે છે, એટલે તેને આદરથી અડકો અને વાંચ્યા પછી ફરી કપડામાં લપેટીને મૂકો. 7. પાઠ: હવે ગીતાનો પાઠ કરો. કયો અધ્યાય વાંચવો, તે નીચે આપ્યું છે. 8. ભોગ: ફળ, સાકર, માખણ અથવા પંચામૃતનો ભોગ ધરાવો, અને ભોગમાં તુલસીદળ જરૂર મૂકો. 9. આરતી: ભગવાન વિષ્ણુની આરતી "ॐ જય જગદીશ હરે" ગાઓ, અથવા જે આરતી તમારા ઘરમાં ગવાય છે તે ગાઓ. ઘણાં ઘરોમાં શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાની આરતી પણ ગવાય છે. 10. ક્ષમા પ્રાર્થના અને પ્રસાદ: અંતમાં ભગવાન પાસે પૂજામાં થયેલી કોઈ પણ ભૂલ માટે ક્ષમા માગો, અને બધાને પ્રસાદ વહેંચો.
## કયો અધ્યાય વાંચવો
- આખી ગીતા: અઢાર અધ્યાય અને સાતસો શ્લોક. ધીમે ધીમે વાંચતાં લગભગ અઢીથી ત્રણ કલાક લાગે છે. ઘણા પરિવારો સવારથી સાંજ સુધી વહેંચીને આખો પાઠ કરે છે. - બારમો અધ્યાય (ભક્તિ યોગ): માત્ર વીસ શ્લોક. તેમાં ભગવાન જણાવે છે કે તેમને કેવો ભક્ત પ્રિય છે. ગીતા જયંતી પર આ ખૂબ વંચાય છે. - પંદરમો અધ્યાય (પુરુષોત્તમ યોગ): આ પણ વીસ શ્લોકનો છે. ઘણાં ઘરોમાં આ ભોજન પહેલાં રોજ વંચાય છે. - બીજો અધ્યાય (સાંખ્ય યોગ): તેમાં આત્માની અમરતા અને કર્મની વાત છે, અને સ્થિતપ્રજ્ઞ, એટલે કે સ્થિર બુદ્ધિવાળા મનુષ્યનાં લક્ષણો છે. - પરિવાર સાથે મળીને: ઘરના દરેક સભ્યને એક-એક અધ્યાય આપી દો. બાળકો ગુજરાતી અર્થ વાંચે, મોટા સંસ્કૃત શ્લોક. આ રીતે થોડા જ સમયમાં આખો પાઠ થઈ જાય છે.
સંસ્કૃત અઘરું લાગે તો પોતાની ભાષામાં અર્થ વાંચો. પરંપરા કહે છે કે ભાવથી વાંચેલો એક શ્લોક પણ પુણ્ય આપે છે.
## ગીતા માહાત્મ્ય
પાઠ પછી ઘણાં ઘરોમાં ગીતા માહાત્મ્ય પણ વંચાય છે. પદ્મ પુરાણના ઉત્તર ખંડમાં ગીતાના દરેક અધ્યાયના માહાત્મ્યની એક કથા આપી છે, જેમાં જણાવ્યું છે કે તે અધ્યાયના પાઠથી કોઈ ભક્તનું કલ્યાણ કેવી રીતે થયું.
## ગીતા દાન
ગીતા જયંતી પર ગીતાનો ગ્રંથ દાન કરવાની પરંપરા છે. કોઈ મંદિર, પાઠશાળા, પુસ્તકાલય અથવા એવા પરિવારને ગીતા ભેટ આપો જેની પાસે ગીતા ન હોય. બાળકોને તેમની ભાષામાં ગીતા આપવી એ પણ બહુ સારું દાન મનાય છે.
## એકાદશીનો ઉપવાસ
આ દિવસ મોક્ષદા એકાદશી પણ છે, એટલે ઘણા લોકો ઉપવાસ કરે છે. એકાદશી પર ચોખા ખવાતા નથી. લોકો ફળ, દૂધ અથવા સાબુદાણા અને કુટ્ટુ જેવો ફળાહાર લે છે. બીજા દિવસે, સોમવાર ૨૧ ડિસેમ્બરે, દ્વાદશીમાં પારણાં કરવામાં આવે છે. તમારા શહેરનો પારણાંનો સમય તમારા પંચાંગમાં જુઓ.
- વડીલો: નિર્જળ ઉપવાસ ન કરવો. ફળ, દૂધ અને ફળાહાર લો, પાણી પીતા રહો. - ગર્ભાવસ્થામાં: ઉપવાસ ન કરવો. સમયસર પૂરું ભોજન લો, અને વ્રતનો ભાવ પૂજા અને પાઠથી રાખો. - ડાયાબિટીસમાં: નિર્જળ ઉપવાસ ન કરવો અને લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા ન રહેવું. સાબુદાણા અને બટાકા જેવો ફળાહાર સુગર વધારી શકે છે, એટલે તમારા ડૉક્ટર કહે તે જ ખાઓ. દવા ડૉક્ટરના કહ્યા મુજબ જ લો; ડૉક્ટરે આપેલી દવાથી વ્રત તૂટતું નથી. - જે કોઈ બીમાર હોય અથવા નિયમિત દવા લેતા હોય: પહેલાં તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.
પરંપરા પોતે કહે છે કે જે ઉપવાસ ન કરી શકે, તે ભગવાનનું નામ લે અને ગીતાનો પાઠ કરે. ભાવ જ સૌથી મોટી વાત છે. આ પરંપરાની માહિતી છે, તબીબી સલાહ નથી.
## સ્રોત
- શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા, અધ્યાય ૨, ૧૨ અને ૧૫ (અધ્યાયોનાં નામ અને શ્લોકોની સંખ્યા કોઈ પણ માનક આવૃત્તિમાંથી) - પદ્મ પુરાણ, ઉત્તર ખંડ: ગીતા માહાત્મ્ય (પરંપરામાં જેમ આપ્યું છે તેમ; કોઈ ઉદ્ધરણ નથી) - ગીતા જયંતી પર ઘરની પૂજા, પાઠ અને ગીતા દાનની પ્રચલિત રીત; અમે અમારા શબ્દોમાં લખી છે - DharmikVibes પ્રમાણિત તહેવાર કેલેન્ડર (DivineAI), ૨૨ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ જોયું: ગીતા જયંતી / મોક્ષદા એકાદશી, રવિવાર ૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬
*પરિવારો અને પ્રદેશોમાં રીત અલગ અલગ હોઈ શકે છે. શંકા હોય તો તમારા વડીલો, કુળ પુરોહિત અને તમારા ડૉક્ટરની સલાહ માનો.*
Cite this page: DharmikVibes (2026). "ગીતા જયંતી પૂજા વિધિ: ઘરે ગીતા પૂજન અને પાઠ કેવી રીતે કરવા". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/gita-jayanti-puja-vidhi-gujarati
Loading · लोड हो रहा है
Slow connection. Still loading… Reload
कनेक्शन धीमा है, अभी भी लोड हो रहा है। फिर से लोड करें