
Article
गीता जयंती पूजा विधी: घरी गीता पूजन आणि पाठ कसा करावा
रविवार २० डिसेंबर २०२६, मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी: साहित्य, टप्प्याटप्प्याने पूजा, कोणता अध्याय वाचावा, आणि गीता दान
गीता जयंती रविवार २० डिसेंबर २०२६ रोजी आहे. या पानावर घरी करण्यासारखा गीता जयंतीचा सोपा पूजाविधी आहे: पूजेचे साहित्य, श्रीकृष्ण आणि श्रीमद्भगवद्गीतेचे पूजन टप्प्याटप्प्याने, पाठासाठी कोणते अध्याय निवडावेत, कुटुंबाने मिळून पाठ कसा करावा, गीता माहात्म्य, आरती, आणि गीता दानाची परंपरा. सोबत एकादशीच्या उपवासाचे सौम्य पर्याय.
यंदा गीता जयंती रविवार २० डिसेंबर रोजी आहे. ही मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी आहे, जिला मोक्षदा एकादशी असेही म्हणतात. परंपरा मानते की याच दिवशी कुरुक्षेत्रात भगवान श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला गीतेचा उपदेश दिला होता, म्हणून हा गीतेचा जन्मदिवस मानला जातो. या दिवशी घरोघरी श्रीकृष्णाचे पूजन होते, गीतेच्या पोथीची पूजा होते, आणि गीतेचा पाठ होतो. येथे एक सोपा विधी आहे जो कोणतेही कुटुंब घरी करू शकते.
## पूजेचे साहित्य
- श्रीमद्भगवद्गीतेची पोथी, आणि ती ठेवण्यासाठी एक स्वच्छ कापड किंवा लहान आसन - श्रीकृष्णाची मूर्ती किंवा चित्र; शक्य असल्यास अर्जुनाला उपदेश करणाऱ्या श्रीकृष्णाचे चित्र - एक लहान चौरंग आणि त्यावर घालण्यासाठी पिवळे किंवा लाल कापड - तुपाचा दिवा, धूप किंवा अगरबत्ती - चंदन, कुंकू, पिवळी फुले, फुलांचा हार - तुळशीची पाने (ही एक दिवस आधीच तोडून ठेवा, कारण परंपरेत एकादशीच्या दिवशी तुळस तोडली जात नाही) - नैवेद्यासाठी फळे, खडीसाखर, लोणी किंवा पंचामृत - पाण्याने भरलेला कलश किंवा तांब्या, आणि शक्य असल्यास शंख
## पूजा विधी, टप्प्याटप्प्याने
1. स्नान आणि संकल्प: सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा. पूजेची जागा स्वच्छ करा. हातात थोडे पाणी घेऊन मनात संकल्प करा की आज तुम्ही श्रीकृष्ण आणि गीतेचे पूजन कराल आणि गीतेचा पाठ कराल. 2. चौरंग सजवा: चौरंगावर पिवळे किंवा लाल कापड घाला. त्यावर श्रीकृष्णाची मूर्ती किंवा चित्र ठेवा, आणि त्यांच्याजवळ कापडावर किंवा आसनावर गीतेची पोथी ठेवा. गीता कधीही थेट जमिनीवर ठेवू नका. 3. गणेश स्मरण: सर्वात आधी भगवान गणेशाला नमस्कार करा, म्हणजे पूजा निर्विघ्न पूर्ण होईल. 4. दीप प्रज्वलन: तुपाचा दिवा आणि धूप लावा. शक्य असल्यास शंख वाजवा. 5. श्रीकृष्णाचे पूजन: श्रीकृष्णाला जल अर्पण करा, चंदन लावा, पिवळी फुले आणि हार वाहा, आणि तुळशीदल अर्पण करा. "ॐ नमो भगवते वासुदेवाय" या मंत्राचा जप करा. 6. गीतेचे पूजन: गीतेच्या पोथीला चंदन किंवा कुंकवाचा टिळा लावा, फुले वाहा, आणि दोन्ही हात जोडून नमस्कार करा. परंपरेत गीतेला स्वतः भगवंताची वाणी मानले जाते, म्हणून तिला आदराने स्पर्श करा आणि वाचून झाल्यावर पुन्हा कापडात गुंडाळून ठेवा. 7. पाठ: आता गीतेचा पाठ करा. कोणता अध्याय वाचावा, हे खाली दिले आहे. 8. नैवेद्य: फळे, खडीसाखर, लोणी किंवा पंचामृताचा नैवेद्य दाखवा, आणि नैवेद्यात तुळशीदल जरूर ठेवा. 9. आरती: भगवान विष्णूची आरती "ॐ जय जगदीश हरे" म्हणा, किंवा तुमच्या घरी जी आरती म्हटली जाते ती म्हणा. अनेक घरांत श्रीमद्भगवद्गीतेची आरतीही म्हटली जाते. 10. क्षमा प्रार्थना आणि प्रसाद: शेवटी पूजेत झालेल्या कोणत्याही चुकीबद्दल भगवंताकडे क्षमा मागा, आणि सर्वांना प्रसाद वाटा.
## कोणता अध्याय वाचावा
- संपूर्ण गीता: अठरा अध्याय आणि सातशे श्लोक. हळूहळू वाचताना सुमारे अडीच ते तीन तास लागतात. अनेक कुटुंबे सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत वाटून घेऊन पूर्ण पाठ करतात. - बारावा अध्याय (भक्ती योग): केवळ वीस श्लोक. यात भगवंत सांगतात की त्यांना कसा भक्त प्रिय आहे. गीता जयंतीला हा खूप वाचला जातो. - पंधरावा अध्याय (पुरुषोत्तम योग): हाही वीस श्लोकांचा आहे. अनेक घरांत हा रोज जेवणापूर्वी वाचला जातो. - दुसरा अध्याय (सांख्य योग): यात आत्म्याच्या अमरतेविषयी आणि कर्माविषयी सांगितले आहे, आणि स्थितप्रज्ञ, म्हणजे स्थिर बुद्धी असलेल्या माणसाची लक्षणे आहेत. - कुटुंबाने मिळून: घरातील प्रत्येक सदस्याला एकेक अध्याय द्या. मुले मराठी अर्थ वाचतील, मोठे संस्कृत श्लोक. अशा प्रकारे थोड्याच वेळात पूर्ण पाठ होतो.
संस्कृत कठीण वाटले तर आपल्या भाषेत अर्थ वाचा. परंपरा सांगते की भावपूर्वक वाचलेला एक श्लोकही पुण्य देतो.
## गीता माहात्म्य
पाठानंतर अनेक घरांत गीता माहात्म्यही वाचले जाते. पद्म पुराणाच्या उत्तर खंडात गीतेच्या प्रत्येक अध्यायाच्या माहात्म्याची एक कथा दिली आहे, ज्यात सांगितले आहे की त्या अध्यायाच्या पाठाने एखाद्या भक्ताचे कल्याण कसे झाले.
## गीता दान
गीता जयंतीला गीतेची पोथी दान करण्याची परंपरा आहे. एखाद्या मंदिराला, पाठशाळेला, ग्रंथालयाला किंवा ज्या कुटुंबाकडे गीता नाही अशा कुटुंबाला गीता भेट द्या. मुलांना त्यांच्या भाषेत गीता देणे हेही खूप चांगले दान मानले जाते.
## एकादशीचा उपवास
हा दिवस मोक्षदा एकादशी देखील आहे, म्हणून अनेक जण उपवास करतात. एकादशीला भात खाल्ला जात नाही. लोक फळे, दूध किंवा साबुदाणा आणि कुट्टूसारखा फलाहार घेतात. पुढच्या दिवशी, सोमवार २१ डिसेंबर रोजी द्वादशीला पारणे केले जाते. आपल्या शहराची पारण्याची वेळ आपल्या पंचांगात पाहा.
- वयोवृद्ध: निर्जल उपवास करू नका. फळे, दूध आणि फलाहार घ्या, पाणी पीत राहा. - गर्भावस्थेत: उपवास करू नका. वेळेवर पूर्ण जेवण घ्या, आणि व्रताचा भाव पूजा आणि पाठाने ठेवा. - मधुमेहात: निर्जल उपवास करू नका आणि जास्त वेळ उपाशी राहू नका. साबुदाणा आणि बटाट्यासारखा फलाहार साखर वाढवू शकतो, म्हणून तेच खा जे तुमचे डॉक्टर सांगतील. औषध डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणेच घ्या; डॉक्टरांनी दिलेल्या औषधाने व्रत मोडत नाही. - जे आजारी आहेत किंवा नियमित औषध घेतात: आधी आपल्या डॉक्टरांशी बोला.
परंपरा स्वतः सांगते की जो उपवास करू शकत नाही, त्याने भगवंताचे नाम घ्यावे आणि गीतेचा पाठ करावा. भावच सर्वात मोठी गोष्ट आहे. ही परंपरेची माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही.
## स्रोत
- श्रीमद्भगवद्गीता, अध्याय २, १२ आणि १५ (अध्यायांची नावे आणि श्लोकांची संख्या कोणत्याही प्रमाण आवृत्तीतून) - पद्म पुराण, उत्तर खंड: गीता माहात्म्य (परंपरेत जसे दिले आहे तसे; कोणताही उतारा नाही) - गीता जयंतीला घरची पूजा, पाठ आणि गीता दान यांची प्रचलित रीत; आम्ही आमच्या शब्दांत लिहिली आहे - DharmikVibes सत्यापित सण दिनदर्शिका (DivineAI), २२ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पाहिली: गीता जयंती / मोक्षदा एकादशी, रविवार २० डिसेंबर २०२६
*कुटुंबांनुसार आणि प्रदेशांनुसार रीत वेगवेगळी असू शकते. शंका असल्यास आपले वडीलधारी, कुल पुरोहित आणि आपले डॉक्टर यांचा सल्ला मानावा.*
Cite this page: DharmikVibes (2026). "गीता जयंती पूजा विधी: घरी गीता पूजन आणि पाठ कसा करावा". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/gita-jayanti-puja-vidhi-marathi
Loading · लोड हो रहा है
Slow connection. Still loading… Reload
कनेक्शन धीमा है, अभी भी लोड हो रहा है। फिर से लोड करें