Article

ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି: ଅର୍ଥ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଏହାକୁ କିପରି ପାଳନ କରିବେ

ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି: ଅର୍ଥ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଏହାକୁ କିପରି ପାଳନ କରିବେ

ଶୁକ୍ରବାର ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭: ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ, ଉତ୍ତରାୟଣ, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତିଳ-ଗୁଡ଼ ଓ ଖିଚୁଡ଼ି, ଏବଂ ସାରା ଦେଶରେ ଏହି ପର୍ବର ବିଭିନ୍ନ ନାମ

ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଶୁକ୍ରବାର ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭ରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଅର୍ଥ କ'ଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମକର ରାଶିରେ ଆସିବା ଓ ଉତ୍ତରାୟଣର ମହତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ, ଏହି ଦିନ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ତିଳ-ଗୁଡ଼ର ପରମ୍ପରା କାହିଁକି, ଏବଂ ପଞ୍ଜାବରୁ ତାମିଲନାଡୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓ ଗୁଜରାଟରୁ ଆସାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପର୍ବ କେଉଁ ନାମ ଓ ରୀତିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।

By
DharmikVibes
Language
or
Length
3 min
Category
How-to › Festival guides

The article

ଚଳିତ ବର୍ଷ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଶୁକ୍ରବାର ୧୫ ଜାନୁଆରୀରେ ପଡ଼ିଛି। ଅଧିକାଂଶ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତିଥି ଅନୁସାରେ ଚାଲେ, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକର ତାରିଖ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବଦଳେ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସେହି ଅଳ୍ପ କେତୋଟି ପର୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଅନୁସାରେ ଚାଲେ, ତେଣୁ ଏହା ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ୧୪ କିମ୍ବା ୧୫ ଜାନୁଆରୀରେ ହିଁ ପଡ଼େ।

## ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଅର୍ଥ

ସଂସ୍କୃତରେ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ମାସରେ ଗୋଟିଏ ରାଶିରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଶିକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ବର୍ଷରେ ବାରଟି ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହୁଏ। ଯେଉଁ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧନୁ ରାଶିରୁ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତାକୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି କହନ୍ତି। ଏହା ବାରଟି ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

## ଉତ୍ତରାୟଣର ମହତ୍ତ୍ୱ

ପଞ୍ଜିକାର ପରମ୍ପରାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ବୋଲି ମାନାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ସେହି ଛଅ ମାସ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲୁଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଛଅ ମାସକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦିନ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଉତ୍ତରାୟଣକୁ ଶୁଭ କାମର ସମୟ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଭଗବଦ୍ଗୀତା (୮.୨୪)ରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣର ଛଅ ମାସକୁ ଆଲୋକର ମାର୍ଗ କୁହାଯାଇଛି। ମହାଭାରତରେ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ତା'ପରେ ହିଁ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ।

ପରମ୍ପରା ଏହା ମଧ୍ୟ କହେ ଯେ ମକର ରାଶିର ସ୍ୱାମୀ ଶନି ଦେବ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଟନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ଦିନକୁ ପିତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଦିନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ମାନାଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ମଧୁରତାର ସନ୍ଦେଶ ଦିଏ।

## ଏହି ଦିନ କ'ଣ କରାଯାଏ

- ସ୍ନାନ: ସକାଳୁ ଶୀଘ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଏହି ଦିନର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ନର୍ମଦା, ଗୋଦାବରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗରାଜର ସଂଗମରେ ମାଘ ମେଳାରେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଗଙ୍ଗାସାଗରରେ, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶନ୍ତି, ଏହି ଦିନ ବହୁତ ବଡ଼ ସ୍ନାନ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ନଦୀକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଘରେ ଗାଧୁଆ ପାଣିରେ ଟିକିଏ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। - ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ: ସ୍ନାନ ପରେ ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତମ୍ବା ଲୋଟାରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। - ଦାନ: ଏହି ଦିନର ଦାନ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ତିଳ, ଗୁଡ଼, ଖିଚୁଡ଼ି, ଚାଉଳ, ଡାଲି, ଘିଅ, କମ୍ବଳ ଓ ଗରମ ଲୁଗା ଦାନ କରାଯାଏ। - ତିଳ ଓ ଗୁଡ଼: ଶୀତର ଏହି ଋତୁରେ ତିଳ ଓ ଗୁଡ଼ର ଲଡୁ, ଗଜକ, ରେବଡ଼ି ଓ ଚିକ୍କି ତିଆରି ହୁଏ ଓ ବାଣ୍ଟାଯାଏ। - ଖିଚୁଡ଼ି: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ବିହାରରେ ଏହି ପର୍ବ ଖିଚୁଡ଼ି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା। ନୂଆ ଫସଲର ଚାଉଳ ଓ ବିରି ଡାଲିର ଖିଚୁଡ଼ି ତିଆରି ହୁଏ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲାଗେ ଏବଂ ଦାନ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ବିହାରରେ ଚୂଡ଼ା-ଦହି ଓ ତିଲକୁଟ ଖାଇବାର ପରମ୍ପରା ଅଛି। - ଗୁଡ଼ି: ଗୁଜରାଟ ଓ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଏହା ଉତ୍ତରାୟଣର ପର୍ବ, ଯେତେବେଳେ ସାରା ଆକାଶ ଗୁଡ଼ିରେ ଭରିଯାଏ।

## ସାରା ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ପର୍ବ, ଅନେକ ନାମ

- ପଞ୍ଜାବ: ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ପୂର୍ବ ରାତିରେ ଲୋହଡ଼ି ଜଳାଯାଏ, ଏବଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଦିନକୁ ମାଘୀ କହନ୍ତି। - ଗୁଜରାଟ: ଉତ୍ତରାୟଣ, ଗୁଡ଼ିର ପର୍ବ। - ମହାରାଷ୍ଟ୍ର: ଲୋକେ ପରସ୍ପରକୁ ତିଳଗୁଡ଼ ଦେଇ କହନ୍ତି, "ତିଳଗୁଳ ଘ୍ୟା, ଗୋଡ ଗୋଡ ବୋଲା", ଅର୍ଥାତ୍ ତିଳ-ଗୁଡ଼ ନିଅ ଓ ମିଠା-ମିଠା କଥା କୁହ। - କର୍ଣ୍ଣାଟକ: ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ତିଳ, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ ଓ ଚିନାବାଦାମର ମିଶ୍ରଣ, ଯାହାକୁ ଏଳ୍ଳୁ-ବେଲ୍ଲ କହନ୍ତି, ବାଣ୍ଟାଯାଏ। - ତାମିଲନାଡୁ: ଏହା ଥାଇ ପୋଙ୍ଗଲ, ଯେତେବେଳେ ନୂଆ ଫସଲର ଚାଉଳକୁ କ୍ଷୀର ଓ ଗୁଡ଼ ସହ ନୂଆ ହାଣ୍ଡିରେ ଫୁଟାଯାଏ। - ଆସାମ: ମାଘ ବିହୁ ବା ଭୋଗାଳି ବିହୁ, ଫସଲ ଓ ଭୋଜିର ପର୍ବ। - ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ତେଲେଙ୍ଗାନା: ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଘରର ଅଗଣାରେ ରଙ୍ଗୋଳି ଓ ନୂଆ ଫସଲର ଉତ୍ସବ।

ନାମ ଅଲଗା, କିନ୍ତୁ ଭାବ ଗୋଟିଏ ହିଁ: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା, ନୂଆ ଫସଲ ପାଇଁ ଧନ୍ୟବାଦ, ଏବଂ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ମଧୁରତା ବାଣ୍ଟିବା।

## ପରିବାରମାନେ ଏହି ପର୍ବରୁ କ'ଣ ଶିଖନ୍ତି

ବଡ଼ମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଯିବାର ପର୍ବ। ଯେପରି ଏହି ଦିନମାନଙ୍କରେ ଦିନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଲମ୍ବା ହୁଏ, ସେହିପରି ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ମନର ଅନ୍ଧକାର ଛାଡ଼ି ଭଲପଣ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇବା ଉଚିତ। ତିଳ ଛୋଟ ଓ ଗୁଡ଼ ମିଠା, ଏବଂ ଦୁହେଁ ମିଶି କହନ୍ତି ଯେ ଛୋଟ ଛୋଟ ମିଠା କଥା ସମ୍ପର୍କକୁ ଯୋଡ଼ି ରଖେ।

## ଧ୍ୟାନ ରଖନ୍ତୁ

- ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ପୁଣ୍ୟ କାଳ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରାଶି ବଦଳିବା ସମୟ ଅନୁସାରେ ଅଲଗା ହୁଏ। ନିଜ ସହରର ସମୟ ନିଜ ପଞ୍ଜିକାରେ ଦେଖନ୍ତୁ। - ଶୀତରେ ନଦୀ ସ୍ନାନ ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଠିକ୍ ନ ହୋଇପାରେ। ସେମାନେ ଘରେ ଉଷୁମ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ। ଭିଡ଼ ଥିବା ଘାଟରେ ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ହାତ ଧରି ରଖନ୍ତୁ। - ଗୁଡ଼ି ଉଡ଼ାଇବା ସମୟରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ କାଚ ଲଗା ମାଞ୍ଜାର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

## ସ୍ରୋତ

- ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୮.୨୪ (ଉତ୍ତରାୟଣର ଛଅ ମାସ) - ମହାଭାରତ, ଶାନ୍ତି ପର୍ବ ଓ ଅନୁଶାସନ ପର୍ବ (ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା); ନିଜ ଶବ୍ଦରେ - ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଉତ୍ତରାୟଣ, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନର ପ୍ରଚଳିତ ପରମ୍ପରା, ଏବଂ ସାରା ଦେଶର ଆଞ୍ଚଳିକ ରୀତି; ଆମେ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଲେଖିଛୁ - DharmikVibes ସତ୍ୟାପିତ ପର୍ବ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (DivineAI), ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଦେଖାଗଲା: ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଶୁକ୍ରବାର ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭

*ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ରୀତି ଅଲଗା ହୋଇପାରେ। ସନ୍ଦେହ ହେଲେ ନିଜ ବଡ଼ମାନଙ୍କର ଓ କୁଳ ପୁରୋହିତଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ମାନନ୍ତୁ।*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି: ଅର୍ଥ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଏହାକୁ କିପରି ପାଳନ କରିବେ". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/makar-sankranti-odia