
Article
मकर संक्रांत पूजा विधी: स्नान, सूर्य अर्घ्य, पूजन आणि दान, टप्प्याटप्प्याने
शुक्रवार १५ जानेवारी २०२७: घरी संक्रांतीची सोपी पूजा, सूर्याची बारा नावे, खिचडीचा नैवेद्य आणि तिळगुळाचे दान
मकर संक्रांत शुक्रवार १५ जानेवारी २०२७ रोजी आहे. या पानावर घरी संक्रांतीचा सोपा पूजा विधी आहे: साहित्य, तीळ मिसळलेल्या पाण्याने स्नान, तांब्याच्या लोट्याने सूर्य देवाला अर्घ्य, सूर्याच्या बारा नावांचा जप, आदित्य हृदय स्तोत्र, खिचडी आणि तिळगुळाचा नैवेद्य, आणि दान कसे करावे. सोबत ज्येष्ठ आणि आजारी लोकांसाठी सौम्य पर्याय.
यंदा मकर संक्रांत शुक्रवार १५ जानेवारी रोजी आहे. या दिवशी सूर्य देव मकर राशीत प्रवेश करतात आणि परंपरेनुसार उत्तरायण सुरू होते. संक्रांतीची पूजा म्हणजे सूर्य देवाची पूजा: सकाळचे स्नान, उगवत्या सूर्याला अर्घ्य, घरात पूजन आणि दान. येथे एक सोपा विधी आहे, जो कोणतेही कुटुंब घरी करू शकते.
## पूजेचे साहित्य
- तांब्याचा लोटा आणि स्वच्छ पाणी - लाल चंदन किंवा रोळी, अक्षता (अख्खे तांदूळ), लाल फुले - काळे किंवा पांढरे तीळ, आणि गूळ - तुपाचा दिवा, धूप किंवा उदबत्ती - नैवेद्यासाठी खिचडी, तिळगुळाचे लाडू आणि फळे - दानासाठी तीळ, गूळ, तांदूळ, डाळ, तूप, घोंगडी किंवा उबदार कपडे, जे काही तुम्ही देऊ शकाल
## पूजेचा विधी, टप्प्याटप्प्याने
1. स्नान: सूर्योदयापूर्वी उठा. शक्य असल्यास पवित्र नदीत स्नान करा. घरी असाल तर आंघोळीच्या पाण्यात थोडे तीळ आणि थोडे गंगाजल मिसळून स्नान करा. स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा. 2. संकल्प: हातात थोडे पाणी, अक्षता आणि तीळ घेऊन मनात संकल्प करा की आज संक्रांतीच्या दिवशी तुम्ही सूर्य देवाची पूजा आणि दान कराल. 3. अर्घ्याची तयारी: तांब्याच्या लोट्यात पाणी भरा. त्यात थोडी रोळी किंवा लाल चंदन, अक्षता, एक लाल फूल, थोडे तीळ आणि गुळाचा एक लहान खडा घाला. 4. सूर्याला अर्घ्य: पूर्वेकडे तोंड करून उभे राहा. लोटा दोन्ही हातांनी छातीच्या उंचीपर्यंत उचला आणि हळूहळू पाण्याची धार सोडा. अनेक जण पडत्या धारेतून सूर्याचे दर्शन घेतात. अर्घ्य देताना "ॐ सूर्याय नमः" याचा जप करा. सूर्याकडे थेट फार वेळ पाहू नका. अर्घ्याचे पाणी अशा जागी पडावे जिथे पाय पडणार नाहीत, जसे एखाद्या कुंडीत किंवा झाडाच्या मुळाशी. 5. प्रदक्षिणा आणि प्रणाम: अर्घ्यानंतर आपल्या जागीच तीन वेळा गोल फिरून प्रदक्षिणा करा आणि सूर्य देवाला प्रणाम करा. 6. सूर्याची बारा नावे: हात जोडून सूर्याची ही बारा नावे घ्या, प्रत्येक नावासोबत एक प्रणाम: "ॐ मित्राय नमः, ॐ रवये नमः, ॐ सूर्याय नमः, ॐ भानवे नमः, ॐ खगाय नमः, ॐ पूष्णे नमः, ॐ हिरण्यगर्भाय नमः, ॐ मरीचये नमः, ॐ आदित्याय नमः, ॐ सवित्रे नमः, ॐ अर्काय नमः, ॐ भास्कराय नमः।" ज्यांना जमेल ते प्रत्येक नावासोबत एक सूर्यनमस्कार घालतात. 7. घरात पूजन: घरच्या देवघरात दिवा आणि धूप लावा. सूर्य देव, भगवान विष्णू किंवा आपल्या इष्ट देवाला चंदन, फुले आणि तीळ अर्पण करा. 8. स्तोत्र पठण: शक्य असल्यास आदित्य हृदय स्तोत्राचे पठण करा. हे वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडात येते, जिथे अगस्ती मुनींनी भगवान रामांना हे स्तोत्र शिकवले होते. वेळ कमी असेल तर गायत्री मंत्राचा अकरा वेळा जप करा. 9. नैवेद्य: खिचडी, तिळगुळाचे लाडू आणि फळे यांचा नैवेद्य दाखवा. 10. दान: दानाच्या साहित्याला हाताने स्पर्श करून देवाला प्रणाम करा, मग ते एखाद्या गरजूला, मंदिराला किंवा ब्राह्मणाला आदराने द्या. या दिवशी तीळ, गूळ, खिचडी आणि घोंगडीचे दान विशेष मानले जाते. 11. प्रसाद आणि आशीर्वाद: कुटुंबासोबत खिचडीचा प्रसाद खा, एकमेकांना तिळगूळ द्या, आणि घरातील मोठ्यांचा आशीर्वाद घ्या.
## दानाविषयी
परंपरा सांगते की संक्रांतीला केलेले दान अनेक पटींनी फळ देते. पण दानाचे मूल्य त्याच्या प्रमाणात नाही, भावात आहे. जे द्याल ते आदराने द्या, आणि असे द्या जे घेणाऱ्याच्या खरोखर उपयोगी पडेल. थंडीत घोंगडी आणि उबदार कपडे हे सर्वात उपयोगी दान आहे.
## पुण्यकाळ
संक्रांतीचा पुण्यकाळ सूर्य ज्या वेळी राशी बदलतात त्या वेळेशी जोडलेला आहे. ही वेळ प्रत्येक शहरात थोडी वेगळी असते. स्नान, अर्घ्य आणि दानाची सर्वात शुभ वेळ आपल्या शहराच्या पंचांगात पाहा.
## सौम्य पर्याय
- ज्येष्ठ, लहान मुले आणि आजारी लोक: थंडीत नदीस्नान किंवा थंड पाण्याने स्नान करू नका. घरी कोमट पाण्यात तीळ मिसळून स्नान करा. - ज्यांना उभे राहून अर्घ्य देता येत नाही: बसून किंवा खिडकीतून सूर्याकडे तोंड करून अर्घ्य द्या, किंवा फक्त हात जोडून बारा नावे घ्या. - ज्यांना सूर्यनमस्कार करता येत नाहीत: फक्त नावे घेऊन प्रणाम करा. भावच पूजा आहे. - मधुमेह असल्यास: तिळगूळ आणि मिठाई कमी घ्या, आणि आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला पाळा. ही परंपरेची माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही.
## स्रोत
- वाल्मीकी रामायण, युद्धकांड: आदित्य हृदय स्तोत्र (अगस्ती मुनींचा भगवान रामांना उपदेश) - सूर्यनमस्काराची बारा नावे, परंपरेत दिल्याप्रमाणे - संक्रांतीला स्नान, सूर्य अर्घ्य, खिचडी आणि दानाची प्रचलित रीत; आम्ही आमच्या शब्दांत लिहिली आहे - DharmikVibes सत्यापित सण दिनदर्शिका (DivineAI), २२ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पाहिली: मकर संक्रांत, शुक्रवार १५ जानेवारी २०२७
*कुटुंबानुसार आणि प्रदेशानुसार रीत वेगवेगळी असू शकते. शंका असल्यास आपल्या ज्येष्ठांचा आणि कुलपुरोहितांचा सल्ला पाळा.*
Cite this page: DharmikVibes (2026). "मकर संक्रांत पूजा विधी: स्नान, सूर्य अर्घ्य, पूजन आणि दान, टप्प्याटप्प". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/makar-sankranti-puja-vidhi-marathi
Loading · लोड हो रहा है
Slow connection. Still loading… Reload
कनेक्शन धीमा है, अभी भी लोड हो रहा है। फिर से लोड करें