Article

मंगळवार व्रत कथा: हनुमानजींनी दिलेला बालक मंगल

मंगळवार व्रत कथा: हनुमानजींनी दिलेला बालक मंगल

मंगळवारी हनुमानजींचे व्रत: लोकपरंपरेतील कथा, सोपा विधी आणि उपवासाचे सौम्य पर्याय

मंगळवारी अनेक घरांमध्ये हनुमानजींचे व्रत केले जाते. या पानावर मंगळवार व्रताची ती लोककथा आहे जी घरोघरी सांगितली जाते: एक ब्राह्मणी जिने नैवेद्य दाखवल्याशिवाय जेवण न करण्याचा नियम पाळला, हनुमानजींनी तिला पुत्र दिला, आणि तिच्या पतीच्या मनातील शंका कशी दूर झाली. सोबत मंगळवारचा सोपा पूजाविधी, आरतीचे नाव, आणि पूर्ण उपवास करू न शकणाऱ्यांसाठी सौम्य पर्याय.

By
DharmikVibes
Language
mr
Length
3 min
Category
How-to › Vrat planning & kathas

The article

मंगळवारचा दिवस अनेक घरांमध्ये हनुमानजींचा दिवस आहे. या दिवशी लोक हनुमान मंदिरात जातात, हनुमान चालीसा वाचतात, आणि अनेक जण एकवीस किंवा एकेचाळीस मंगळवारच्या व्रताचा संकल्प करतात. येथे मंगळवार व्रताची ती कथा आहे जी घरोघरी सांगितली जाते. ही कोणत्याही पुराणातील नाही, तर लोकपरंपरेतून आलेली आहे, आणि आम्ही ती आमच्या शब्दांत, सोप्या पद्धतीने लिहिली आहे.

## कथा

एका गावात एक ब्राह्मण दांपत्य राहत होते. घरात सर्व काही होते, पण संतान नव्हते. ब्राह्मण हनुमानजींची आराधना करण्यासाठी वनात गेले, आणि तेथे एका झाडाखाली बसून त्यांना पुत्रासाठी प्रार्थना करू लागले.

घरी ब्राह्मणी दर मंगळवारी हनुमानजींचे व्रत करत असे. तिचा नियम होता की मंगळवारी ती आधी हनुमानजींना नैवेद्य दाखवेल, आणि त्यानंतरच स्वतः जेवेल.

एका मंगळवारी काही कारणाने ती स्वयंपाक करू शकली नाही, आणि नैवेद्य दाखवू शकली नाही. तिने मनाशी निश्चय केला, "आता पुढच्या मंगळवारी नैवेद्य दाखवूनच अन्न ग्रहण करीन." सहा दिवस ती उपाशीतापाशी राहिली, आणि सातव्या दिवशी, मंगळवारी, अशक्तपणामुळे ती बेशुद्ध होऊन पडली.

तिची निष्ठा पाहून हनुमानजी प्रकट झाले. त्यांनी तिला उठवले आणि म्हणाले, "मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे. मी तुला एक सुंदर बालक देतो, जो तुझी खूप सेवा करील." इतके बोलून त्यांनी तिला एक बालक दिले आणि अंतर्धान पावले. ब्राह्मणीने बालकाचे नाव मंगल ठेवले.

काही काळाने ब्राह्मण घरी परतले. घरात एका बालकाला खेळताना पाहून त्यांनी विचारले की हा कोण आहे. ब्राह्मणीने सर्व हकिकत सांगितली, पण ब्राह्मणाचा विश्वास बसला नाही. त्यांच्या मनात शंका बसली.

एक दिवस ब्राह्मण पाणी भरण्यासाठी विहिरीवर गेले, आणि मंगलला सुद्धा सोबत घेऊन गेले. शंकेत बुडालेले ते त्याला तेथेच विहिरीजवळ एकटे सोडून परत आले. ब्राह्मण घरी पोहोचल्यावर ब्राह्मणीने विचारले, "मंगल कुठे आहे?" ब्राह्मण काही बोलणार इतक्यात मंगल हसत हसत मागोमाग घरी येऊन पोहोचला. हे पाहून ब्राह्मण आश्चर्यचकित झाले.

त्याच रात्री हनुमानजींनी ब्राह्मणाला स्वप्नात दर्शन दिले आणि म्हणाले, "हा बालक मीच तुझ्या पत्नीच्या व्रताने प्रसन्न होऊन दिला आहे." सकाळी उठल्यावर ब्राह्मणाने आपल्या पत्नीची क्षमा मागितली. त्या दिवसापासून दोघे मिळून दर मंगळवारी व्रत करू लागले, आणि मंगलसोबत त्यांचे घर आनंदाने भरून गेले.

## कुटुंबे यातून काय घेतात

मोठी माणसे या कथेत दोन गोष्टी दाखवतात. पहिली, ब्राह्मणीची निष्ठा: तिचा नियम लहान होता, पण तिने तो मनापासून पाळला. दुसरी, शंकेचे दूर होणे: जेव्हा ब्राह्मणाने सत्य पाहिले, तेव्हा त्यांनी आपली चूक मान्य केली आणि क्षमा मागितली. आजच्या घरांमध्ये याचा अर्थ असाही आहे की भक्तीसोबत घरात विश्वासही आवश्यक आहे.

## कथा कुठून आली

- ही मंगळवार व्रताची लोककथा आहे, जी उत्तर भारतातील घरांमध्ये मौखिक परंपरेने चालत आली आहे. वेगवेगळ्या घरांमध्ये पात्रांची नावे आणि लहान गोष्टी बदलतात. - हीच कथा कोणत्याही पुराणात या रूपात आढळत नाही. मंगळवारी हनुमानजींची पूजा करणे ही परंपरेची मान्यता आहे. - सहा दिवस उपाशी राहणे हा कथेचा भाग आहे, नियम नाही. आज कोणीही असे करू नये.

## मंगळवार व्रताचा सोपा विधी

1. सकाळी स्नान करा, स्वच्छ कपडे घाला, आणि मनात व्रताचा संकल्प करा. 2. हनुमानजींची पूजा करा. त्यांच्या मूर्तीसमोर किंवा तसबिरीसमोर दिवा लावा, लाल फुले, शेंदूर आणि अक्षता अर्पण करा. 3. नाम घ्या. हनुमान चालीसा वाचा, किंवा "श्री राम जय राम जय जय राम" चा जप करा. हनुमानजींना रामनाम सर्वात प्रिय मानले जाते. 4. कथा वाचा किंवा ऐका. 5. नैवेद्य आणि आरती: गूळ-चण्याचा किंवा बुंदीचा नैवेद्य दाखवा, आरती करा आणि प्रसाद वाटा. 6. भोजन: अनेक घरांमध्ये दिवसातून एकदा, पूजेनंतर, साधे जेवण घेतले जाते, आणि अनेक जण त्या दिवशी मीठ घेत नाहीत. आपल्या घरची रीत पाळा.

## आरती

मंगळवारच्या पूजेच्या शेवटी हनुमानजींची आरती "आरती कीजै हनुमान लला की" गायली जाते. ज्या घरात जी आरती असेल, तीच म्हणा.

## पूर्ण व्रत करता न आल्यास

- ज्येष्ठ नागरिक: उपवास आवश्यक नाही. फळे, दूध किंवा हलके जेवण घ्या, आणि हनुमान चालीसा व कथेत सहभागी व्हा. - गर्भावस्थेत: उपवास करू नका. वेळेवर जेवा; चालीसा, कथा आणि नामजपाने व्रताचा भाव ठेवा. - मधुमेह असल्यास: दीर्घकाळ उपाशी राहू नका, आणि मीठ न घेण्याच्या दिवसाआधी डॉक्टरांना विचारून घ्या. औषध डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसारच घ्या. डॉक्टरांनी दिलेले औषध घेतल्याने व्रत मोडत नाही. - कोणीही आजारी असेल, किंवा नियमित औषध घेत असेल: आधी आपल्या डॉक्टरांशी बोला. - हनुमानजींसमोर एक दिवा आणि खऱ्या मनाने घेतलेले रामनाम हीसुद्धा पूर्ण पूजा आहे.

ही परंपरेची माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही.

## स्रोत

- मंगळवार व्रताची लोककथा, उत्तर भारतातील घरगुती मौखिक परंपरा; आमच्या शब्दांत, कोणत्याही पुस्तिकेतून उद्धरण न घेता

*रीती कुटुंबानुसार आणि प्रदेशानुसार वेगवेगळ्या असतात. शंका असल्यास आपल्या वडीलधाऱ्यांचे, आपल्या कुलपुरोहितांचे आणि आपल्या डॉक्टरांचे म्हणणे ऐका.*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "मंगळवार व्रत कथा: हनुमानजींनी दिलेला बालक मंगल". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/mangalvar-vrat-katha-mangal-the-child-hanuman-gave-marathi