Article

પોંગલની કથાઓ: નંદીની ભૂલ અને ગોવર્ધન પર્વત

પોંગલની કથાઓ: નંદીની ભૂલ અને ગોવર્ધન પર્વત

શુક્રવાર 15 જાન્યુઆરી 2027: માટ્ટુ પોંગલ અને ભોગી સાથે જોડાયેલી બે કથાઓ, લોક પરંપરા અને ભાગવત પુરાણમાંથી

થાઈ પોંગલ શુક્રવાર 15 જાન્યુઆરી 2027ના રોજ છે. આ પાના પર પોંગલ સાથે જોડાયેલી બે કથાઓ છે: લોક પરંપરાની એ કથા જેમાં ભગવાન શિવનો સંદેશ ખોટો સંભળાવવાથી નંદીને પૃથ્વી પર ખેડૂતોની મદદ માટે મોકલવામાં આવ્યા, અને ભાગવત પુરાણની ગોવર્ધન લીલા, જેને તમિલનાડુમાં ભોગીના દિવસે ઇન્દ્રના પૂજન સાથે જોડવામાં આવે છે.

By
DharmikVibes
Language
gu
Length
3 min
Category
How-to › Festival guides

The article

આ વર્ષે થાઈ પોંગલ શુક્રવાર 15 જાન્યુઆરીએ છે. પોંગલના દિવસોમાં ઘરોમાં ઘણી કથાઓ સંભળાવવામાં આવે છે. અહીં તેમાંથી બે છે. પહેલી માટ્ટુ પોંગલ સાથે જોડાયેલી લોક કથા છે, અને બીજી ભાગવત પુરાણની ગોવર્ધન લીલા છે, જેને ભોગીના દિવસ સાથે જોડવામાં આવે છે. અમે તેમને સરળ શબ્દોમાં કહી છે.

## પહેલી કથા: નંદીની ભૂલ

આ કથા લોક પરંપરાની છે અને તમિલનાડુના ઘરોમાં માટ્ટુ પોંગલ પર સંભળાવવામાં આવે છે.

એક વાર ભગવાન શિવે પોતાના વાહન નંદીને પૃથ્વી પર મોકલ્યા, જેથી તેઓ મનુષ્યોને એક સંદેશ આપે. શિવે કહ્યું, "જઈને મનુષ્યોને કહો કે તેઓ રોજ તેલ લગાવીને સ્નાન કરે, અને મહિનામાં એક વાર ભોજન કરે."

નંદી પૃથ્વી પર આવ્યા, પણ સંદેશ સંભળાવતી વખતે તેમનાથી ભૂલ થઈ ગઈ. તેમણે મનુષ્યોને કહ્યું, "ભગવાન શિવે કહ્યું છે કે રોજ ભોજન કરો, અને મહિનામાં એક વાર તેલ લગાવીને સ્નાન કરો."

જ્યારે શિવને આ ખબર પડી, ત્યારે તેમણે નંદીને કહ્યું, "હવે મનુષ્યો રોજ ભોજન કરશે, તો તેમને ઘણું વધારે અનાજ ઉગાડવું પડશે. તમારી ભૂલથી આ થયું છે, એટલે હવે તમે પૃથ્વી પર રહીને ખેતર ખેડવામાં તેમની મદદ કરશો."

ત્યારથી બળદ ખેડૂતની સાથે ખેતરમાં હળ ખેંચે છે, અને ત્યારથી માટ્ટુ પોંગલ પર તેમનું સન્માન થાય છે. તેમને નવડાવવામાં આવે છે, શણગારવામાં આવે છે, અને પહેલું પોંગલ તેમને જ ખવડાવવામાં આવે છે, એમ કહીને કે તેમના વિના અનાજ ઘર સુધી આવતું નથી.

## બીજી કથા: ગોવર્ધન પર્વત

આ કથા ભાગવત પુરાણના દસમા સ્કંધમાં છે.

વ્રજમાં દર વર્ષે વર્ષાના દેવતા ઇન્દ્રની પૂજા થતી હતી. એક વાર બાળક કૃષ્ણે નંદબાબાને પૂછ્યું, "આપણે ઇન્દ્રની પૂજા કેમ કરીએ છીએ? આપણી ગાયો ગોવર્ધન પર્વત પર ચરે છે, આપણને ઘાસ, જળ અને ફળ ગોવર્ધનથી મળે છે. આપણે ગોવર્ધન, ગાયો અને બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવી જોઈએ." વ્રજવાસીઓએ કૃષ્ણની વાત માની અને ગોવર્ધનની પૂજા કરી.

આથી ઇન્દ્રને ક્રોધ આવ્યો. તેમણે વ્રજ પર મુશળધાર વર્ષા શરૂ કરી દીધી. આંધી અને પાણીથી આખું વ્રજ ડૂબવા લાગ્યું. ગોપ, ગોપીઓ અને ગાયો ડરીને કૃષ્ણના શરણે આવ્યાં.

ત્યારે કૃષ્ણે ગોવર્ધન પર્વતને એક જ હાથે રમતાં રમતાં ઉપાડી લીધો, અને પર્વત છત્રની જેમ બધાની ઉપર છવાઈ ગયો. લોક પરંપરા કહે છે કે તેમણે તેને પોતાની ટચલી આંગળી પર ઉપાડ્યો હતો. સાત દિવસ સુધી બધા વ્રજવાસીઓ અને તેમની ગાયો તે પર્વતની નીચે સુરક્ષિત રહ્યાં. સાત દિવસ પછી ઇન્દ્રનું અભિમાન તૂટી ગયું. તેમણે વર્ષા અટકાવી દીધી અને આવીને કૃષ્ણ પાસે ક્ષમા માંગી. દિવ્ય ગાય સુરભિએ કૃષ્ણનો અભિષેક કર્યો, અને ત્યારથી કૃષ્ણ ગોવિંદ કહેવાયા.

તમિલનાડુની લોક પરંપરા માને છે કે ઇન્દ્રે ક્ષમા માંગી ત્યારે કૃષ્ણે કહ્યું કે પોંગલના એક દિવસ પહેલાં, ભોગીના દિવસે, ઇન્દ્રનું પણ પૂજન થતું રહેશે, કારણ કે વર્ષા વિના પાક થતો નથી. એટલે જ ભોગીના દિવસે ઇન્દ્ર દેવનો આભાર માનવામાં આવે છે.

## પરિવારો આ કથાઓમાંથી શું શીખે છે

નંદીની કથા કહે છે કે ખેતરના પશુઓ આપણા પરિવારનો ભાગ છે, અને આપણું અનાજ તેમની મહેનતથી પણ આવે છે. ગોવર્ધનની કથા શીખવે છે કે ભગવાન તેમની રક્ષા કરે છે જેઓ તેમના શરણે આવે છે, અને અભિમાન ગમે તેટલું મોટું હોય, એક દિવસ તૂટે જ છે. અને બંને કથાઓ મળીને કહે છે કે પોંગલ આભારનું પર્વ છે: સૂર્યનો, વર્ષાનો, ધરતીનો, અને ખેતરના પશુઓનો.

## કથાઓ ક્યાંથી છે

- નંદીની કથા તમિલનાડુની લોક પરંપરાની કથા છે, કોઈ પુરાણની નથી. - ગોવર્ધન લીલા ભાગવત પુરાણના દસમા સ્કંધમાં છે. ભોગીના દિવસે ઇન્દ્રના પૂજનને આ કથા સાથે જોડવું તે તમિલનાડુની લોક પરંપરાની માન્યતા છે. - અમે બંને કથાઓ પોતાના શબ્દોમાં કહી છે.

## સ્રોત

- શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ, દશમ સ્કંધ (ગોવર્ધન પૂજા, ગોવર્ધન ધારણ, અને ઇન્દ્રનું ક્ષમા માંગવું); પોતાના શબ્દોમાં - માટ્ટુ પોંગલ પર સંભળાવવામાં આવતી નંદીની લોક કથા, અને ભોગી પર ઇન્દ્ર પૂજનની લોક પરંપરા - DharmikVibes ચકાસાયેલ તહેવાર કેલેન્ડર (DivineAI), 22 નવેમ્બર 2026ના રોજ જોવાયું: પોંગલ (થાઈ પોંગલ), શુક્રવાર 15 જાન્યુઆરી 2027

*પરિવારો અને પ્રદેશોમાં કથાનાં રૂપ અલગ અલગ હોઈ શકે છે. શંકા હોય તો તમારા વડીલો અને કુળ પુરોહિતની સલાહ માનો.*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "પોંગલની કથાઓ: નંદીની ભૂલ અને ગોવર્ધન પર્વત". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/pongal-kathas-nandis-mistake-and-the-govardhan-hill-gujarati