Article

पोंगलच्या कथा: नंदीची चूक आणि गोवर्धन पर्वत

पोंगलच्या कथा: नंदीची चूक आणि गोवर्धन पर्वत

शुक्रवार १५ जानेवारी २०२७: माट्टु पोंगल आणि भोगीशी जोडलेल्या दोन कथा, लोकपरंपरा आणि भागवत पुराणातून

थाई पोंगल शुक्रवार १५ जानेवारी २०२७ रोजी आहे. या पानावर पोंगलशी जोडलेल्या दोन कथा आहेत: लोकपरंपरेतील ती कथा, ज्यात भगवान शिवाचा संदेश चुकीचा सांगितल्यामुळे नंदीला शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी धरतीवर पाठवण्यात आले, आणि भागवत पुराणातील गोवर्धन लीला, जी तमिळनाडूमध्ये भोगीच्या दिवशी इंद्राच्या पूजनाशी जोडली जाते.

By
DharmikVibes
Language
mr
Length
3 min
Category
How-to › Festival guides

The article

यंदा थाई पोंगल शुक्रवार १५ जानेवारीला आहे. पोंगलच्या दिवसांत घराघरांत अनेक कथा सांगितल्या जातात. इथे त्यांपैकी दोन आहेत. पहिली माट्टु पोंगलशी जोडलेली लोककथा आहे, आणि दुसरी भागवत पुराणातील गोवर्धन लीला आहे, जी भोगीच्या दिवसाशी जोडली जाते. आम्ही त्या सोप्या शब्दांत सांगितल्या आहेत.

## पहिली कथा: नंदीची चूक

ही कथा लोकपरंपरेतील आहे आणि तमिळनाडूतील घरांमध्ये माट्टु पोंगलला सांगितली जाते.

एकदा भगवान शिवांनी आपले वाहन नंदी याला धरतीवर पाठवले, मनुष्यांना एक संदेश देण्यासाठी. शिव म्हणाले, "जा आणि मनुष्यांना सांग की त्यांनी रोज तेल लावून स्नान करावे, आणि महिन्यातून एकदा भोजन करावे."

नंदी धरतीवर आला, पण संदेश सांगताना त्याच्याकडून चूक झाली. त्याने मनुष्यांना सांगितले, "भगवान शिवांनी सांगितले आहे की रोज भोजन करा, आणि महिन्यातून एकदा तेल लावून स्नान करा."

जेव्हा शिवांना हे कळले, तेव्हा ते नंदीला म्हणाले, "आता मनुष्य रोज भोजन करतील, तर त्यांना खूप जास्त अन्न पिकवावे लागेल. तुझ्या चुकीमुळे हे घडले आहे, म्हणून आता तू धरतीवर राहून शेत नांगरण्यात त्यांना मदत करशील."

तेव्हापासून बैल शेतकऱ्यासोबत शेतात नांगर ओढतात, आणि तेव्हापासूनच माट्टु पोंगलला त्यांचा सन्मान केला जातो. त्यांना न्हाऊ घातले जाते, सजवले जाते, आणि पहिला पोंगल त्यांनाच खाऊ घातला जातो, असे म्हणत की त्यांच्याशिवाय अन्न घरापर्यंत येत नाही.

## दुसरी कथा: गोवर्धन पर्वत

ही कथा भागवत पुराणाच्या दशम स्कंधात आहे.

व्रजमध्ये दरवर्षी पावसाचा देव इंद्र याची पूजा होत असे. एकदा बालक कृष्णाने नंद बाबांना विचारले, "आपण इंद्राची पूजा का करतो? आपल्या गायी गोवर्धन पर्वतावर चरतात, आपल्याला गवत, पाणी आणि फळे गोवर्धनाकडून मिळतात. आपण गोवर्धन, गायी आणि ब्राह्मण यांची पूजा केली पाहिजे." व्रजवासीयांनी कृष्णाचे म्हणणे मानले आणि गोवर्धनाची पूजा केली.

यामुळे इंद्राला राग आला. त्याने व्रजवर मुसळधार पाऊस सुरू केला. वादळ आणि पाण्यामुळे संपूर्ण व्रज बुडू लागले. गोप, गोपी आणि गायी घाबरून कृष्णाला शरण आले.

तेव्हा कृष्णाने गोवर्धन पर्वत एका हाताने सहज खेळता खेळता उचलला, आणि पर्वत छत्रासारखा सगळ्यांच्या वर पसरला. लोकपरंपरा सांगते की त्याने तो आपल्या करंगळीवर उचलला होता. सात दिवस सर्व व्रजवासी आणि त्यांच्या गायी त्या पर्वताखाली सुरक्षित राहिले. सात दिवसांनंतर इंद्राचा अभिमान गळून पडला. त्याने पाऊस थांबवला आणि येऊन कृष्णाची क्षमा मागितली. दिव्य गाय सुरभी हिने कृष्णाचा अभिषेक केला, आणि तेव्हापासून कृष्ण गोविंद म्हणून ओळखला जाऊ लागला.

तमिळनाडूची लोकपरंपरा मानते की इंद्राने क्षमा मागितल्यावर कृष्ण म्हणाला की पोंगलच्या एक दिवस आधी, भोगीच्या दिवशी, इंद्राचेही पूजन होत राहील, कारण पावसाशिवाय पीक येत नाही. म्हणूनच भोगीच्या दिवशी इंद्र देवाला धन्यवाद दिले जातात.

## कुटुंबे या कथांमधून काय शिकतात

नंदीची कथा सांगते की शेतातील प्राणी आपल्या कुटुंबाचा भाग आहेत, आणि आपले अन्न त्यांच्या कष्टानेही येते. गोवर्धनाची कथा शिकवते की जे भगवंताला शरण येतात त्यांचे ते रक्षण करतात, आणि अभिमान कितीही मोठा असला तरी एक दिवस तो गळून पडतोच. आणि दोन्ही कथा मिळून सांगतात की पोंगल हा कृतज्ञतेचा सण आहे: सूर्याप्रती, पावसाप्रती, धरतीप्रती, आणि शेतातील प्राण्यांप्रती.

## कथा कुठून आहेत

- नंदीची कथा तमिळनाडूच्या लोकपरंपरेतील कथा आहे, कोणत्याही पुराणातील नाही. - गोवर्धन लीला भागवत पुराणाच्या दशम स्कंधात आहे. भोगीच्या दिवशी इंद्राच्या पूजनाला या कथेशी जोडणे ही तमिळनाडूच्या लोकपरंपरेतील मान्यता आहे. - आम्ही दोन्ही कथा आपल्या शब्दांत सांगितल्या आहेत.

## स्रोत

- श्रीमद्भागवत पुराण, दशम स्कंध (गोवर्धन पूजा, गोवर्धन धारण, आणि इंद्राने क्षमा मागणे); आपल्या शब्दांत - माट्टु पोंगलला सांगितली जाणारी नंदीची लोककथा, आणि भोगीला इंद्र पूजनाची लोकपरंपरा - DharmikVibes सत्यापित सण दिनदर्शिका (DivineAI), २२ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पाहिली: पोंगल (थाई पोंगल), शुक्रवार १५ जानेवारी २०२७

*कुटुंबांनुसार आणि प्रदेशांनुसार कथेची रूपे वेगवेगळी असू शकतात. शंका असल्यास आपल्या मोठ्यांचा आणि कुलपुरोहितांचा सल्ला मानावा.*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "पोंगलच्या कथा: नंदीची चूक आणि गोवर्धन पर्वत". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/pongal-kathas-nandis-mistake-and-the-govardhan-hill-marathi