Article

ਪੋਂਗਲ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ: ਨੰਦੀ ਦੀ ਭੁੱਲ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ

ਪੋਂਗਲ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ: ਨੰਦੀ ਦੀ ਭੁੱਲ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 15 ਜਨਵਰੀ 2027: ਮਾਟੂ ਪੋਂਗਲ ਅਤੇ ਭੋਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਕਥਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ

ਥਾਈ ਪੋਂਗਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 15 ਜਨਵਰੀ 2027 ਨੂੰ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਪੋਂਗਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ: ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਉਹ ਕਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਗ਼ਲਤ ਸੁਣਾਉਣ 'ਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗੋਵਰਧਨ ਲੀਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਭੋਗੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

By
DharmikVibes
Language
pa
Length
4 min
Category
How-to › Festival guides

The article

ਇਸ ਸਾਲ ਥਾਈ ਪੋਂਗਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੈ। ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਮਾਟੂ ਪੋਂਗਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲੋਕ ਕਥਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗੋਵਰਧਨ ਲੀਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਗੀ ਦੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ।

## ਪਹਿਲੀ ਕਥਾ: ਨੰਦੀ ਦੀ ਭੁੱਲ

ਇਹ ਕਥਾ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਟੂ ਪੋਂਗਲ 'ਤੇ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕਿ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ।"

ਨੰਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਏ, ਪਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭੁੱਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਭੋਜਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ।"

ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ ਭੋਜਨ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਨ ਉਗਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਖੇਤ ਵਾਹੁਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਂਗਾ।"

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਲਦ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਟੂ ਪੋਂਗਲ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਪੋਂਗਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੰਨ ਘਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

## ਦੂਜੀ ਕਥਾ: ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ

ਇਹ ਕਥਾ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਵਰਖਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਾਲਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ? ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਚਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਘਾਹ, ਜਲ ਅਤੇ ਫਲ ਗੋਵਰਧਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਗੋਵਰਧਨ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਜ 'ਤੇ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਵਰਖਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਨੇਰੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ। ਗੋਪ, ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਡਰ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਏ।

ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਛਤਰ ਵਾਂਗ ਸਭ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤਣ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਖਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਦਿਵਿਆ ਗਾਂ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਵਿੰਦ ਅਖਵਾਏ।

ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੋਂਗਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੋਗੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਭੋਗੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਰਿਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ

ਨੰਦੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਅੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਟੁੱਟਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕਥਾਵਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪੋਂਗਲ ਧੰਨਵਾਦ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ: ਸੂਰਜ ਦਾ, ਵਰਖਾ ਦਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ, ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ।

## ਕਥਾਵਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਹਨ

- ਨੰਦੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। - ਗੋਵਰਧਨ ਲੀਲਾ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭੋਗੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। - ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਥਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਰੋਤ

- ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਦਸਵਾਂ ਸਕੰਧ (ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ, ਗੋਵਰਧਨ ਧਾਰਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣਾ); ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ - ਮਾਟੂ ਪੋਂਗਲ 'ਤੇ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨੰਦੀ ਦੀ ਲੋਕ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਭੋਗੀ 'ਤੇ ਇੰਦਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ - DharmikVibes ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਕੈਲੰਡਰ (DivineAI), 22 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ: ਪੋਂਗਲ (ਥਾਈ ਪੋਂਗਲ), ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 15 ਜਨਵਰੀ 2027

*ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ।*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "ਪੋਂਗਲ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ: ਨੰਦੀ ਦੀ ਭੁੱਲ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/pongal-kathas-nandis-mistake-and-the-govardhan-hill-punjabi