Article

ଶନିବାର ବ୍ରତ କଥା: ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଏବଂ ଶନି ଦେବ

ଶନିବାର ବ୍ରତ କଥା: ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଏବଂ ଶନି ଦେବ

ଶନିବାର ଦିନ ଶନି ଦେବଙ୍କ ବ୍ରତ: ଲୋକ ପରମ୍ପରାର କଥା, ସରଳ ବିଧି ଏବଂ ଉପବାସର କୋମଳ ବିକଳ୍ପ

ଶନିବାର ଦିନ ଅନେକ ଘରେ ଶନି ଦେବଙ୍କ ବ୍ରତ ରଖାଯାଏ। ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ସେହି ଲୋକ କଥା ଅଛି ଯାହା ଶନିବାର ଦିନ ଶୁଣାଯାଏ: ନବଗ୍ରହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ କିଏ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଶନି ଦେବଙ୍କ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା, ଏବଂ କେମିତି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିନମ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ସବୁ କିଛି ଫେରି ମିଳିଲା। ସାଙ୍ଗକୁ ଶନିବାରର ସରଳ ପୂଜା-ବିଧି, ଆରତୀର ନାମ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପୂରା ଉପବାସ ରଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୋମଳ ବିକଳ୍ପ।

By
DharmikVibes
Language
or
Length
4 min
Category
How-to › Vrat planning & kathas

The article

ଶନିବାର ଶନି ଦେବଙ୍କ ଦିନ। ପରମ୍ପରାରେ ଶନି ଦେବଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟର ଦେବତା ମାନାଯାଏ, ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଅନେକ ଲୋକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ତଳେ ସୋରିଷ ତେଲର ଦୀପ ଜାଳନ୍ତି, ଏବଂ ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶନିବାରର ସେହି କଥା ଅଛି ଯାହା ଉତ୍ତର ଭାରତ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଘରେ ଶନି ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ନାମରେ ଶୁଣାଯାଏ। ଏହା କୌଣସି ପୁରାଣରୁ ନୁହେଁ, ଲୋକ ପରମ୍ପରାରୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଆମେ ଏହାକୁ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ, ସରଳ ଢଙ୍ଗରେ ଲେଖିଛୁ।

## କଥା

ଥରେ ନବଗ୍ରହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା ଯେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ କିଏ। ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ପୃଥିବୀରେ ଉଜ୍ଜୟିନୀର ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ବହୁତ ନ୍ୟାୟପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପଚାରନ୍ତୁ।"

ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ନଅ ଧାତୁର ନଅଟି ଆସନ ତିଆରି କରାଇଲେ: ସୁନା, ରୂପା, କାଂସ୍ୟ, ତମ୍ବା, ପିତ୍ତଳ, ସୀସା, ରଙ୍ଗ, ଦସ୍ତା ଏବଂ ଲୁହା। ସେ କହିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସନ ବାଛି ନେଉ, ଏବଂ ଯିଏ ଯେତିକି ଆଗରେ ବସିବ, ସେ ସେତିକି ବଡ଼ ମାନାଯିବ। ଶନି ଦେବଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ଲୁହାର ଆସନ ମିଳିଲା।

ଶନି ଦେବଙ୍କୁ ଏହା ଅପମାନ ଲାଗିଲା। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜନ୍, ତୁମେ ମୋ ଶକ୍ତି ଜାଣି ନାହଁ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଯାହା ଉପରେ ପଡ଼େ, ବଡ଼ବଡ଼ ମଧ୍ୟ ଟଳମଳ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।" ରାଜା ବିନମ୍ରତାର ସହ କହିଲେ, "ଯାହା ଭାଗ୍ୟରେ ଅଛି, ତାହା ହେବ।"

ସମୟ ଆସିଲା, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଶନି ଦେବଙ୍କ ଦଶା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦିନେ ଶନି ଦେବ ଘୋଡ଼ା ବ୍ୟବସାୟୀର ରୂପ ଧରି ଉଜ୍ଜୟିନୀ ଆସିଲେ। ରାଜା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ପସନ୍ଦ କଲେ ଏବଂ ତା' ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଘୋଡ଼ା ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଦୌଡ଼ିଲା ଯେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୂରର ଏକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

ବୁଲୁବୁଲୁ ରାଜା ଏକ ନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଜଣେ ସେଠ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରେ ରହିବାକୁ ଦେଲେ। ସେଠଙ୍କ ଘରର କାନ୍ଥରେ ଏକ ଖୁଣ୍ଟିରେ ମୋତିର ହାର ଝୁଲୁଥିଲା। ରାତିରେ ରାଜା ଦେଖିଲେ ଯେ ସେହି ଖୁଣ୍ଟି ହାରକୁ ଗିଳିଦେଲା। ସକାଳେ ହାର ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଠ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଚୋରିର ଅଭିଯୋଗ କଲେ। ସେହି ନଗରର ରାଜା ପୂରା କଥା ନଶୁଣି ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ, ଏବଂ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଅସହାୟ ହୋଇ ନଗରର ଗଳିରେ ପଡ଼ିରହିଲେ।

ଜଣେ ତେଲୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କଲା। ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଲା, ଏବଂ ସେ ତା'ର ଘାଣିର ବଳଦମାନଙ୍କୁ ହାଙ୍କିବା କାମ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏକ ରାତିରେ ସେ ରାଗ ଦୀପକ ଗାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଏତେ ମଧୁର ଥିଲା ଯେ ନଗରର ରାଜକୁମାରୀ ମନଭାବନୀ ତାହା ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ସେହି ଗାୟକକୁ ହିଁ ବିବାହ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ରାଜା-ରାଣୀ ବହୁତ ବୁଝାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜକୁମାରୀ ମାନିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବିବାହ ହୋଇଗଲା।

ସେହି ରାତିରେ ଶନି ଦେବ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ରାଜନ୍, ତୁମେ ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖିଲ।" ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ହାତ ଯୋଡ଼ି କ୍ଷମା ମାଗିଲେ, ଏବଂ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: "ହେ ଶନି ଦେବ, ଯେପରି ଦୁଃଖ ଆପଣ ମୋତେ ଦେଲେ, ସେପରି ଆଉ କାହାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଶନି ଦେବ କହିଲେ, "ଯିଏ ଶନିବାର ଦିନ ମୋ ବ୍ରତ ରଖିବ, ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବ, ଏବଂ ଏହି କଥା ଶୁଣିବ, ତା' ଉପରେ ମୋର କୃପା ରହିବ।"

ସକାଳେ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ପୂର୍ବ ପରି ସୁସ୍ଥ ଥିଲେ। ସେପଟେ ସେଠଙ୍କ ଘରର ଖୁଣ୍ଟି ହାରକୁ ଫେରାଇ ଉଗାରିଦେଲା। ସେଠ ଏବଂ ସେହି ନଗରର ରାଜା ବହୁତ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ କ୍ଷମା ମାଗିଲେ। ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ନିଜ ରାଣୀଙ୍କ ସହ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଶନିବାର ବ୍ରତର ଘୋଷଣା କରାଇଲେ।

## ପରିବାର ଏହାରୁ କ'ଣ ନିଅନ୍ତି

ବଡ଼ମାନେ ଏହି କଥାରେ ଦେଖାନ୍ତି ଯେ କଠିନ ସମୟରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ନ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅହଙ୍କାର ବଦଳରେ ବିନମ୍ରତା ରହିବା ଉଚିତ। ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ନିଜ ଦୁଃଖର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗିଲେ। ପରମ୍ପରାରେ ଶନି ଦେବଙ୍କୁ ଡରିବାକୁ ନୁହେଁ, ନିଜ କର୍ମ ସୁଧାରିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

## କଥା କେଉଁଠାରୁ

- ଏହା ଶନିବାର ବ୍ରତର ଲୋକ କଥା, ଯାହା ଶନି ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ନାମରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଘରେ ଶୁଣାଯାଏ। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଘରେ ଏଥିରେ ଅନେକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ମିଳେ। - ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି କଥା କୌଣସି ପୁରାଣରେ ଏହି ରୂପରେ ମିଳେ ନାହିଁ। ଶନି ଦେବ ନବଗ୍ରହଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଓ ଛାୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାନାଯାଆନ୍ତି।

## ଶନିବାର ବ୍ରତର ସରଳ ବିଧି

1. ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ମନରେ ବ୍ରତର ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ। 2. ଶନି ଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ଶନି ମନ୍ଦିରରେ, କିମ୍ବା ଘରେ, ସୋରିଷ ତେଲର ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ। କଳା ତିଳ ଏବଂ ନୀଳ ବା କଳା ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। 3. ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ତଳେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏକ ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ, ଏବଂ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। 4. ନାମ ଜପ କରନ୍ତୁ। "ॐ ଶଂ ଶନୈଶ୍ଚରାୟ ନମଃ" ଜପ କରନ୍ତୁ। ଅନେକ ଘରେ ଏହି ଦିନ ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଯାଏ। 5. କଥା ପଢ଼ନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ। 6. ଦାନ: ବିରି, କଳା ତିଳ, ତେଲ, କମ୍ବଳ କିମ୍ବା ଜୋତା-ଚପଲ କୌଣସି ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ପରମ୍ପରାରେ ଶନିବାରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସେବା। 7. ଭୋଜନ: ଅନେକ ଘରେ ଦିନରେ ଥରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ, ସାଦା ଭୋଜନ କରାଯାଏ। ନିଜ ଘରର ରୀତି ମାନନ୍ତୁ।

## ଆରତୀ

ଶନିବାରର ପୂଜା ଶେଷରେ ଶନି ଦେବଙ୍କ ଆରତୀ "ଜୟ ଜୟ ଶ୍ରୀ ଶନିଦେବ ଭକ୍ତନ ହିତକାରୀ" ଗାନ କରାଯାଏ। ଯେଉଁ ଘରର ଯେଉଁ ଆରତୀ ଥାଏ, ସେଇଟା ହିଁ ଗାଆନ୍ତୁ।

## ଯଦି ପୂରା ବ୍ରତ ରଖିପାରୁନାହାନ୍ତି

- ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ: ଉପବାସ ଜରୁରୀ ନୁହେଁ। ଫଳ, କ୍ଷୀର କିମ୍ବା ହାଲୁକା ଭୋଜନ ନିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୀପ, ଦାନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତର ଭାବ ରଖନ୍ତୁ। - ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ: ଉପବାସ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ; ଦୀପ ଜଳାଇବା, ଦାନ ଓ କଥା ଯଥେଷ୍ଟ। - ମଧୁମେହ ଥିଲେ: ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭୋକିଲା ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ଡାକ୍ତର କହିଥିବା ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ। ଔଷଧ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ହିଁ ନିଅନ୍ତୁ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଦିଆ ଔଷଧ ନେଲେ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗେ ନାହିଁ। - କେହି ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ନିୟମିତ ଔଷଧ ନେଉଥିଲେ: ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ। - କୌଣସି ଭୋକିଲାକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ମଧ୍ୟ ଶନିବାରର ପୂରା ବ୍ରତ ମାନାଯାଏ। ଭାବ ହିଁ ମୁଖ୍ୟ।

ଏହା ପରମ୍ପରାର ଜାଣିବା କଥା, ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ।

## ସ୍ରୋତ

- ଶନିବାର ବ୍ରତର ଲୋକ କଥା (ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଏବଂ ଶନି ଦେବ), ଶନି ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ନାମରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଘରୋଇ ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା; ନିଜ ଶବ୍ଦରେ, କୌଣସି ପୁସ୍ତିକା ବା ପୋଥିରୁ ଉଦ୍ଧୃତି ବିନା

*ରୀତିନୀତି ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ନିଜ ବଡ଼ମାନଙ୍କ, ନିଜ କୁଳ ପୁରୋହିତଙ୍କ ଏବଂ ନିଜ ଡାକ୍ତରଙ୍କ କଥା ମାନନ୍ତୁ।*

More

Cite this page: DharmikVibes (2026). "ଶନିବାର ବ୍ରତ କଥା: ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଏବଂ ଶନି ଦେବ". DharmikStudio by DharmikVibes. https://studio.dharmikvibes.com/read/shanivar-vrat-katha-king-vikramaditya-and-shani-dev-odia