ಅಧ್ಯಾಯ 18: ಮೋಕ್ಷಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗ | Bhagavad Gita Chapter 18 | Kannada Audiobook

Episode 18 of 18 in ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಧ್ವನಿಪುಸ್ತಕ | Bhagavad Gita Audiobook in Kannada.

Narrated with an AI voice.

Reading time
15 min
Listening time
37 min
By
DharmikStudio Originals
Narration
AI voice

Read along

# ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಧ್ವನಿಪುಸ್ತಕ, ಅಧ್ಯಾಯ 18: ಮೋಕ್ಷಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗ

## Intro

ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ: ಮೋಕ್ಷಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗ. ಈ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಜುನ ಕೇಳಿದಾಗ, ಜ್ಞಾನ, ಕರ್ಮ, ಕರ್ತೃ, ಬುದ್ಧಿ, ಧೃತಿ, ಸುಖ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಮೂರು ಬಗೆಯದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶರಣು ಹೊಂದುವುದೇ ಪರಮ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನ ಸಂದೇಹಗಳು ದೂರವಾಗಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಂಜಯ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದಲೂ ಆನಂದದಿಂದಲೂ ಅಂಧ ರಾಜನಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಅನುವಾದ.

## ಶ್ಲೋಕ 1

*अर्जुन उवाच* संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् । त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥१८.१॥

ಅರ್ಜುನ ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಬಾಹು, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಕೇಶಿ ಎಂಬ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವರೇ, ಸಂನ್ಯಾಸದ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ತ್ಯಾಗದ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

> ಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಎಂದರೇನು, ಅವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಅರ್ಜುನ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 2

*श्रीभगवानुवाच* काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः । सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥१८.२॥

ಶ್ರೀಭಗವಂತ ಹೇಳಿದರು: ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಬಿಡುವುದನ್ನು ವಿವೇಕಿಗಳು ತ್ಯಾಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

> ಕಾಮ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಸಂನ್ಯಾಸ; ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ತ್ಯಾಗ.

## ಶ್ಲೋಕ 3

त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥१८.३॥

ಕರ್ಮ ದೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೆಲವು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಎಂಬ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು ಎಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

> ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 4

निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम । त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः ॥१८.४॥

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ತ್ಯಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ತ್ಯಾಗ ಮೂರು ಬಗೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಈಗ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 5

यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् । यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥१८.५॥

ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಎಂಬ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು; ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

> ಈ ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.

## ಶ್ಲೋಕ 6

एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च । कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥१८.६॥

ಆದರೆ ಈ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಫಲಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾರ್ಥ, ಇದೇ ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ, ಉತ್ತಮವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

> ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಅವುಗಳ ಫಲದಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಡಬಾರದು.

## ಶ್ಲೋಕ 7

नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते । मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥१८.७॥

ವಿಹಿತವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಮೋಹದಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಿಡುವುದನ್ನು ತಾಮಸ ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ತಾಮಸ.

## ಶ್ಲೋಕ 8

दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् । स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥१८.८॥

ದುಃಖಕರ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ದೇಹದ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡುವವನು ರಾಜಸ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ತ್ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

> ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕೆಲಸ ಬಿಡುವುದು ರಾಜಸ; ಅದರಿಂದ ಫಲವಿಲ್ಲ.

## ಶ್ಲೋಕ 9

कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन । सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥१८.९॥

ಅರ್ಜುನ, ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದಲೇ, ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಫಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ವಿಹಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ತ್ಯಾಗ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

> ಫಲಾಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ತ್ಯಾಗ.

## ಶ್ಲೋಕ 10

न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते । त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥१८.१०॥

ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮೇಧಾವಿಯಾದ, ಸಂದೇಹಗಳು ಕಳೆದ ತ್ಯಾಗಿ, ಅಹಿತವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಿತವಾದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

> ನಿಜವಾದ ತ್ಯಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟವಲ್ಲದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 11

न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः । यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥१८.११॥

ದೇಹಧಾರಿಗೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಬಿಡುವವನೇ ತ್ಯಾಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

> ಕರ್ಮವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಫಲವನ್ನು ಬಿಡುವುದೇ ನಿಜವಾದ ತ್ಯಾಗ.

## ಶ್ಲೋಕ 12

अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् । भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥१८.१२॥

ಅನಿಷ್ಟ, ಇಷ್ಟ, ಮಿಶ್ರ ಎಂಬ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕರ್ಮಫಲ, ತ್ಯಾಗ ಮಾಡದವರಿಗೆ ಮರಣದ ನಂತರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

> ಫಲಾಸಕ್ತರು ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

## ಶ್ಲೋಕ 13

पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे । सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥१८.१३॥

ಮಹಾಬಾಹು, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಾಂಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ.

> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರ್ಮದ ಹಿಂದಿರುವ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 14

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥१८.१४॥

ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ದೇಹ, ಕರ್ತೃ, ಬೇರೆಬೇರೆ ಕರಣಗಳು, ಹಲವು ಬಗೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ಐದನೆಯದಾಗಿ ದೈವ.

> ದೇಹ, ಕರ್ತೃ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಯತ್ನ, ದೈವ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರವಿದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 15

शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः । न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥१८.१५॥

ದೇಹದಿಂದಾಗಲಿ, ಮಾತಿನಿಂದಾಗಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ, ಅದು ನ್ಯಾಯವಾದುದಾಗಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದುದಾಗಲಿ, ಈ ಐದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು.

> ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರ್ಮವೂ ಈ ಐದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 16

तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥१८.१६॥

ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಪಕ್ವವಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕರ್ತೃವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ದುರ್ಮತಿ.

> ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ದೃಷ್ಟಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 17

यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते । हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥१८.१७॥

ನಾನು ಕರ್ತೃ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದವನು, ಬುದ್ಧಿ ಲೇಪಗೊಳ್ಳದವನು, ಈ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

> ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಅವನ ಕರ್ಮಗಳು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

## ಶ್ಲೋಕ 18

ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना । करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥१८.१८॥

ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞೇಯ, ಜ್ಞಾತೃ ಈ ಮೂರು ಕರ್ಮದ ಪ್ರೇರಣೆ. ಕರಣ, ಕರ್ಮ, ಕರ್ತೃ ಈ ಮೂರು ಕರ್ಮದ ಆಧಾರ.

> ಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಯಾವುದು, ಕರ್ಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 19

ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः । प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥१८.१९॥

ಗುಣಗಳ ಕುರಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನ, ಕರ್ಮ, ಕರ್ತೃ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಗುಣಭೇದದಿಂದ ಮೂರು ಬಗೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನೂ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಕೇಳು.

> ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 20

सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते । अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥१८.२०॥

ಯಾವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವ್ಯಯವಾದ ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು, ವಿಭಕ್ತವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಎಂದು ತಿಳಿ.

> ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ವಿಭಜನೆಯಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಜ್ಞಾನ.

## ಶ್ಲೋಕ 21

पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् । वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥१८.२१॥

ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಅನೇಕ ಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ತಿಳಿ.

> ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವುದು ರಾಜಸ ಜ್ಞಾನ.

## ಶ್ಲೋಕ 22

यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् । अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥१८.२२॥

ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ, ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವೆಂಬಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅಲ್ಪವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಾಮಸ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ಸಂಕುಚಿತವಾದ, ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನ ತಾಮಸ.

## ಶ್ಲೋಕ 23

नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् । अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥१८.२३॥

ವಿಹಿತವಾದುದು, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದುದು, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸದವನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಆದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

> ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕರ್ಮ.

## ಶ್ಲೋಕ 24

यत्तु कामेप्सुना कर्म साहंकारेण वा पुनः । क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥१८.२४॥

ಆದರೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಂದಾಗಲಿ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದಾಗಲಿ, ಬಹಳ ಶ್ರಮದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ಆಸೆ ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ರಾಜಸ.

## ಶ್ಲೋಕ 25

अनुबन्धं क्षयं हिंसामनवेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥१८.२५॥

ಪರಿಣಾಮ, ನಷ್ಟ, ಇತರರಿಗಾಗುವ ಹಿಂಸೆ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಮೋಹದಿಂದ ಆರಂಭಿಸುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ತಾಮಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

> ಯೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ, ಹಾನಿಕರವಾದ ಕರ್ಮ ತಾಮಸ.

## ಶ್ಲೋಕ 26

मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः । सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥१८.२६॥

ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು, ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತಿಲ್ಲದವನು, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಸೋಲಿನಲ್ಲೂ ವಿಕಾರಗೊಳ್ಳದವನು ಆದ ಕರ್ತೃವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

> ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕರ್ತೃ ಸ್ಥಿರನೂ ವಿನಯಶೀಲನೂ ಉತ್ಸಾಹಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 27

रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः । हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥१८.२७॥

ರಾಗವುಳ್ಳವನು, ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಲೋಭಿ, ಹಿಂಸಾಸ್ವಭಾವದವನು, ಅಶುಚಿ, ಹರ್ಷಶೋಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವವನು ಆದ ಕರ್ತೃವನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ರಾಜಸ ಕರ್ತೃವನ್ನು ಆಸೆಗಳೂ ಮನೋಭಾವಗಳೂ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 28

अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः । विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥१८.२८॥

ಶಿಸ್ತಿಲ್ಲದವನು, ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಹಠಮಾರಿ, ವಂಚಕ, ಇತರರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವವನು, ಸೋಮಾರಿ, ವಿಷಾದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವವನು, ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದೂಡುವವನು ಆದ ಕರ್ತೃವನ್ನು ತಾಮಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

> ತಾಮಸ ಕರ್ತೃ ಅಜಾಗರೂಕನೂ ಮಂದನೂ ವಿಳಂಬಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 29

बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु । प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनंजय ॥१८.२९॥

ಧನಂಜಯ, ಗುಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಮತ್ತು ಧೃತಿಯ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಭೇದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಈಗ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಧೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 30

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये । बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥१८.३०॥

ಪಾರ್ಥ, ಯಾವಾಗ ಪ್ರವರ್ತಿಸಬೇಕು, ಯಾವಾಗ ನಿವರ್ತಿಸಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರಬೇಕು, ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರಬೇಕಿಲ್ಲ, ಯಾವುದು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದು ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಬುದ್ಧಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾದುದು.

> ಸರಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನೂ ಬಂಧನ ಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಬುದ್ಧಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 31

यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च । अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥१८.३१॥

ಪಾರ್ಥ, ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅಧರ್ಮವನ್ನೂ, ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದುದನ್ನೂ ಇದ್ದಂತೆ ತಿಳಿಯದೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಬುದ್ಧಿ ರಾಜಸವಾದುದು.

> ಸರಿ ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲದ ತೀರ್ಮಾನ ರಾಜಸ ಬುದ್ಧಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 32

अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता । सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥१८.३२॥

ಪಾರ್ಥ, ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಧರ್ಮವನ್ನೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಕಾಣುವ ಬುದ್ಧಿ ತಾಮಸವಾದುದು.

> ಸರಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ತಾಮಸ ಬುದ್ಧಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 33

धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥१८.३३॥

ಪಾರ್ಥ, ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಚಂಚಲವಾಗದ ಯಾವ ಧೃತಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಧೃತಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾದುದು.

> ಯೋಗದಿಂದ ಬರುವ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಧೃತಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 34

यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन । प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥१८.३४॥

ಅರ್ಜುನ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ, ಯಾವ ಧೃತಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೋ, ಪಾರ್ಥ, ಆ ಧೃತಿ ರಾಜಸವಾದುದು.

> ಲಾಭ ಮತ್ತು ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ದೃಢವಾಗಿರುವುದು ರಾಜಸ ಧೃತಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 35

यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च । न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥१८.३५॥

ಪಾರ್ಥ, ಯಾವ ಧೃತಿಯಿಂದ ದುರ್ಮತಿಯು ನಿದ್ರೆ, ಭಯ, ಶೋಕ, ವಿಷಾದ, ಮದ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಧೃತಿ ತಾಮಸವಾದುದು.

> ಆಲಸ್ಯ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹಠದಿಂದ ಹಿಡಿದಿರುವುದು ತಾಮಸ ಧೃತಿ.

## ಶ್ಲೋಕ 36

सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ । अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥१८.३६॥

ಭರತರ್ಷಭ, ಈಗ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸುಖದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು: ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೋ, ಯಾವುದರಿಂದ ದುಃಖದ ಕೊನೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೋ ಅದು.

> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸುಖವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 37

यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् । तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ॥१८.३७॥

ಮೊದಲು ವಿಷದಂತೆಯೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಂತೆಯೂ ಇರುವ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸುಖವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ಮೊದಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾಗಿರುವ ಸುಖ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ.

## ಶ್ಲೋಕ 38

विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् । परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥१८.३८॥

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ, ಮೊದಲು ಅಮೃತದಂತೆಯೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷದಂತೆಯೂ ಇರುವ ಸುಖವನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

> ನಂತರ ಕಹಿಯಾಗುವ ಇಂದ್ರಿಯಸುಖ ರಾಜಸ.

## ಶ್ಲೋಕ 39

यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः । निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ॥१८.३९॥

ಮೊದಲಲ್ಲೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ, ನಿದ್ರೆ, ಆಲಸ್ಯ, ಪ್ರಮಾದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸುಖವನ್ನು ತಾಮಸ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

> ಆಲಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬರುವ ಸುಖ ತಾಮಸ.

## ಶ್ಲೋಕ 40

न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥१८.४०॥

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಜೀವಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 41

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥१८.४१॥

ಪರಂತಪ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರ ಕರ್ಮಗಳು, ಅವರವರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

> ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಕರ್ಮಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸ್ವಭಾವದ ಗುಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 42

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥१८.४२॥

ಶಮ, ದಮ, ತಪಸ್ಸು, ಶೌಚ, ಕ್ಷಮೆ, ಋಜುತ್ವ, ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯ ಇವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕರ್ಮಗಳು.

> ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳೆಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 43

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥१८.४३॥

ಶೌರ್ಯ, ತೇಜಸ್ಸು, ಧೃತಿ, ದಕ್ಷತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟದಿರುವುದು, ದಾನ, ಪ್ರಭುತ್ವ ಭಾವ ಇವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಕರ್ಮಗಳು.

> ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳೆಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 44

कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥१८.४४॥

ಕೃಷಿ, ಗೋರಕ್ಷಣೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಇವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವೈಶ್ಯನ ಕರ್ಮಗಳು. ಸೇವಾರೂಪವಾದ ಕರ್ಮ ಶೂದ್ರನಿಗೂ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದು.

> ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಕೃಷಿ, ಗೋರಕ್ಷಣೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಸೇವೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 45

स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः । स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥१८.४५॥

ತನ್ನ ತನ್ನ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.

> ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅದು ಹೇಗೆಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 46

यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् । स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥१८.४६॥

ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ, ಯಾರಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

> ಪೂಜೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 47

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥१८.४७॥

ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ ಪರಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ, ಗುಣಹೀನವಾದರೂ ಸ್ವಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ. ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನಿಯತವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.

> ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಇತರರ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವೇ ಮೇಲು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 48

सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥१८.४८॥

ಕೌಂತೇಯ, ಸಹಜವಾದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಬೆಂಕಿ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ದೋಷದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಏನಾದರೂ ದೋಷವಿರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 49

असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः । नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥१८.४९॥

ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಆಸೆಗಳು ಕಳೆದವನು, ಸಂನ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ಪರಮವಾದ ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

> ಅನಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 50

सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे । समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥१८.५०॥

ಕೌಂತೇಯ, ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನು ಜ್ಞಾನದ ಪರಮ ನಿಷ್ಠೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೋ.

> ಸಿದ್ಧನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಲುಪುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 51

बुद्ध्या विशुद्ध्या युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च । शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥१८.५१॥

ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿ, ಧೃತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಶಬ್ದವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ತೊರೆದು,

> ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸು, ಆತ್ಮಸಂಯಮ, ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು.

## ಶ್ಲೋಕ 52

विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः । ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥१८.५२॥

ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ, ಮಿತವಾಗಿ ಉಣ್ಣುತ್ತ, ಮಾತು, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಸದಾ ಧ್ಯಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ,

> ಸರಳ ಜೀವನ, ಸಂಯಮ, ಧ್ಯಾನ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು.

## ಶ್ಲೋಕ 53

अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥१८.५३॥

ಅಹಂಕಾರ, ಬಲ, ದರ್ಪ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಪರಿಗ್ರಹ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಮಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತನಾಗಿರುವವನು ಬ್ರಹ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಲು ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.

> ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮಮಕಾರವಿಲ್ಲದವನು ಬ್ರಹ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 54

ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति । समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम् ॥१८.५४॥

ಬ್ರಹ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಭಾವದಿಂದಿದ್ದು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

> ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮಭಾವವುಳ್ಳವನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 55

भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः । ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥१८.५५॥

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಎಷ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿದು, ಕೂಡಲೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

> ಭಕ್ತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 56

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः । मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥१८.५६॥

ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಅವ್ಯಯವಾದ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

> ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಶರಣು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 57

चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः । बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥१८.५७॥

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನೇ ಪರಮವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಬುದ್ಧಿಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಸದಾ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನಿಡು.

> ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನೂ ತಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 58

मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । अथ चेत्त्वमहंकारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥१८.५८॥

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನಿಟ್ಟರೆ, ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ದಾಟುವೆ. ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ನಾಶವಾಗುವೆ.

> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ಮರಣೆ ಪಾರುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಹಂಕಾರ ನಾಶಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 59

यदहंकारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥१८.५९॥

ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, 'ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನ ಆ ನಿಶ್ಚಯ ವ್ಯರ್ಥ. ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವವೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತದೆ.

> ಅರ್ಜುನನ ನಿರಾಕರಣೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಸ್ವಭಾವವೇ ಅವರನ್ನು ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 60

स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत् ॥१८.६०॥

ಕೌಂತೇಯ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಮೋಹದಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನು ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯಾದರೂ ಮಾಡುವೆ.

> ಮನುಷ್ಯ ಏನೇ ಯೋಚಿಸಿದರೂ, ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಅವನಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 61

ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति । भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥१८.६१॥

ಅರ್ಜುನ, ಈಶ್ವರನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ; ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

> ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಈಶ್ವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 62

तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत । तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ॥१८.६२॥

ಭಾರತ, ಸರ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವನಲ್ಲೇ ಶರಣು ಹೋಗು. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವೆ.

> ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 63

इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥१८.६३॥

ಹೀಗೆ ರಹಸ್ಯಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ರಹಸ್ಯವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಾಡು.

> ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದ ನಂತರ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೇ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 64

सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः । इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥१८.६४॥

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ರಹಸ್ಯವಾದ ನನ್ನ ಪರಮ ವಚನವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೇಳು. ನೀನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

> ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 65

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥१८.६५॥

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನಿಡು, ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು, ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು, ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು. ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುವೆ; ಸತ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.

> ಭಕ್ತನು ತಮ್ಮನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವಚನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 66

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वां सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥१८.६६॥

ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ನನ್ನೊಬ್ಬನಲ್ಲೇ ಶರಣು ಹೊಂದು. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ದುಃಖಿಸಬೇಡ.

> ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣು ಹೊಂದಲು ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ವಚನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 67

इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन । न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥१८.६७॥

ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದವನಿಗಾಗಲಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗಾಗಲಿ, ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸದವನಿಗಾಗಲಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಿಗಾಗಲಿ ಇದನ್ನು ಎಂದೂ ಹೇಳಬಾರದು.

> ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 68

य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति । भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥१८.६८॥

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

> ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 69

न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥१८.६९॥

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

> ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು.

## ಶ್ಲೋಕ 70

अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥१८.७०॥

ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಈ ಧರ್ಮಮಯವಾದ ಸಂವಾದವನ್ನು ಯಾರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ನಾನು ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

> ಗೀತೆಯ ಅಧ್ಯಯನವೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 71

श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः । सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥१८.७१॥

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಪುಣ್ಯವಂತರ ಶುಭಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

> ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವುದೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 72

कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनंजय ॥१८.७२॥

ಪಾರ್ಥ, ಇದನ್ನು ಏಕಾಗ್ರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳಿದೆಯಾ? ಧನಂಜಯ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿನ್ನ ಮೋಹ ನಾಶವಾಯಿತೇ?

> ಅರ್ಜುನನ ಗೊಂದಲ ದೂರವಾಯಿತೇ ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 73

*अर्जुन उवाच* नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत । स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ॥१८.७३॥

ಅರ್ಜುನ ಹೇಳಿದರು: ಅಚ್ಯುತ, ನನ್ನ ಮೋಹ ನಾಶವಾಯಿತು; ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದೆ. ಸಂದೇಹ ಕಳೆದು ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

> ಅರ್ಜುನನ ಸಂದೇಹಗಳು ಬಗೆಹರಿದವು; ಅವರು ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 74

*सञ्जय उवाच* इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः । संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥१८.७४॥

ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ ವಾಸುದೇವನ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾರ್ಥನ ನಡುವೆ ನಡೆದ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಈ ಅದ್ಭುತ ಸಂವಾದವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.

> ಸಂವಾದ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು ಸಂಜಯ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 75

व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् । योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥१८.७५॥

ವ್ಯಾಸರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವಾದ ಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.

> ವ್ಯಾಸರು ನೀಡಿದ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಜಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

## ಶ್ಲೋಕ 76

राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् । केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥१८.७६॥

ರಾಜನೇ, ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ನಡುವಿನ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಂವಾದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

> ಸಂವಾದದ ನೆನಪು ಸಂಜಯನನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 77

तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः । विस्मयो मे महान् राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥१८.७७॥

ರಾಜನೇ, ಹರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆದಾಗ ನನಗೆ ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ನೆನೆದು ಸಂಜಯ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.

## ಶ್ಲೋಕ 78

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥१८.७८॥

ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲಿರುವರೋ, ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾದ ಪಾರ್ಥ ಎಲ್ಲಿರುವನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು, ವಿಜಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ನನ್ನ ದೃಢವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಜಯನ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಗೀತೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

## Outro

ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮೋಕ್ಷಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗ ಎಂಬ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು; ಇದು ತ್ಯಾಗದ ಮೂಲಕ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಯೋಗ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ: ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪ್ರಸ್ತುತಿ.

Keep going