ਅਧਿਆਇ ੯: ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੁਹਯ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 9 | Punjabi Audiobook

Episode 9 of 18 in ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ | Bhagavad Gita Audiobook in Punjabi.

Narrated with an AI voice.

Reading time
12 min
Listening time
19 min
By
DharmikStudio Originals
Narration
AI voice

Read along

# ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ, ਅਧਿਆਇ ੯: ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੁਹਯ ਦਾ ਯੋਗ

## Intro

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ: ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੁਹਯ ਦਾ ਯੋਗ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਅਛੂਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜਲ ਵੀ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 1

*श्रीभगवानुवाच* इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे । ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥९.१॥

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਹ ਅਨੁਭਵ ਸਮੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਗਿਆਨ ਦੇਣਗੇ, ਜੋ ਹਰ ਅਮੰਗਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 2

राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् । प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥९.२॥

ਇਹ ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਹੈ, ਰਾਜ ਗੁਹਯ ਹੈ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ।

> ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭੇਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਖ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 3

अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप । अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥९.३॥

ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਇਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੌਤ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

> ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 4

मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना । मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ॥९.४॥

ਆਪਣੇ ਅਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।

> ਅਦਿੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 5

न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् । भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥९.५॥

ਫਿਰ ਵੀ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਇਹ ਈਸ਼ਵਰੀ ਯੋਗ ਵੇਖੋ। ਮੇਰਾ ਆਤਮਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।

> ਇਹ ਇੱਕ ਭੇਤ ਹੈ: ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਝਦੇ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 6

यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् । तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥९.६॥

ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਥਾਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਸਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਹ ਸਮਝ ਲਵੋ।

> ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 7

सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् । कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥९.७॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰਚਦਾ ਹਾਂ।

> ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 8

प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः । भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥९.८॥

ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਪਏ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰਚਦਾ ਹਾਂ।

> ਜੀਵ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 9

न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय । उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ॥९.९॥

ਹੇ ਧਨੰਜੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਦਾਸੀਨ ਵਾਂਗ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

> ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਕੇ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਲਝਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 10

मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् । हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ॥९.१०॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਮੇਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਨਮਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਜਗਤ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

> ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 11

अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् । परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम् ॥९.११॥

ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਰਮ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ।

> ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 12

मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः । राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ॥९.१२॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਵਿਅਰਥ, ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ, ਗਿਆਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਹੀਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਅਤੇ ਆਸੁਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

> ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਬੇਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 13

महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः । भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥९.१३॥

ਪਰ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਹਾਤਮਾ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

> ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਦੈਵੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸੋਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 14

सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः । नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥९.१४॥

ਉਹ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੱਕੇ ਪ੍ਰਣ ਨਾਲ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਜੁੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

> ਭਗਤ ਕੀਰਤਨ, ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 15

ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते । एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम् ॥९.१५॥

ਹੋਰ ਕਈ ਗਿਆਨ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਨ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਕੋਈ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

> ਕੋਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 16

अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् । मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम् ॥९.१६॥

ਮੈਂ ਹੀ ਕ੍ਰਤੂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਯੱਗ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਵਧਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਔਸ਼ਧੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਮੰਤਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਘਿਉ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਅਗਨੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਆਹੂਤੀ ਹਾਂ।

> ਯੱਗ ਦਾ ਹਰ ਹਿੱਸਾ, ਅਰਥਾਤ ਰਸਮ, ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਔਸ਼ਧੀ, ਮੰਤਰ, ਘਿਉ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਆਹੂਤੀ, ਸਭ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 17

पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः । वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक्साम यजुरेव च ॥९.१७॥

ਇਸ ਜਗਤ ਦਾ ਮੈਂ ਹੀ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਓਮਕਾਰ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਰ, ਸਭ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।

> ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਗਤ ਦੇ ਜਨਮਦਾਤਾ, ਧਾਰਨਹਾਰ ਅਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਓਮਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਵੇਦ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 18

गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् । प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम् ॥९.१८॥

ਮੈਂ ਹੀ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸੁਆਮੀ, ਸਾਖੀ, ਨਿਵਾਸ, ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋ, ਆਧਾਰ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬੀਜ ਹਾਂ।

> ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਟੀਚਾ, ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ; ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਲੈਅ ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅਮਿੱਟ ਬੀਜ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 19

तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च । अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन ॥९.१९॥

ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਤਪਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਅਤੇ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮੌਤ ਹਾਂ, ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਹਾਂ।

> ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼, ਮੀਂਹ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਸਭ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 20

त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा । यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते । ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक- मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥९.२०॥

ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਸੋਮ ਰਸ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਲੋਕ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਜਾਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੈਵੀ ਭੋਗ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।

> ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 21

ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं । क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति । एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना । गतागतं कामकामा लभन्ते ॥९.२१॥

ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ, ਪੁੰਨ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਮਾਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

> ਸੁਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪੁੰਨ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 22

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥९.२२॥

ਜੋ ਲੋਕ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗ ਖੇਮ ਮੈਂ ਆਪ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹਾਂ।

> ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਲ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 23

येऽप्यन्यदेवताभक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः । तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥९.२३॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜੋ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ।

> ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੱਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

## ਸ਼ਲੋਕ 24

अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च । न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥९.२४॥

ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਆਮੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੱਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

> ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 25

यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः । भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥९.२५॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

> ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 26

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति । तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः ॥९.२६॥

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਾ, ਇੱਕ ਫੁੱਲ, ਇੱਕ ਫਲ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਲ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਉਹ ਭੇਟ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

> ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਭੇਟ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ, ਭਗਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 27

यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् । यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् ॥९.२७॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।

> ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਰ ਕੰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਮ ਕੰਮ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 28

शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः । संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि ॥९.२८॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓਗੇ। ਸੰਨਿਆਸ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓਗੇ।

> ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਰਮ ਫਲ ਦਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 29

समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः । ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥९.२९॥

ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ। ਪਰ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।

> ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪੱਖਪਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਭਗਤ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 30

अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् । साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः ॥९.३०॥

ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਜੇ ਇਕਾਗਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭਜਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਧੂ ਹੀ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਠੀਕ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

> ਜੋ ਮਾੜਾ ਰਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 31

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति । कौन्तेय प्रति जानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति ॥९.३१॥

ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਪੱਕਾ ਜਾਣੋ, ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

> ਭਗਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਭਗਤ ਕਦੇ ਗੁਆਚਦਾ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 32

मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः । स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम् ॥९.३२॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਪਾਪ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

> ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਥਾਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 33

किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा । अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम् ॥९.३३॥

ਫਿਰ ਪੁੰਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ! ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਭਜਨ ਕਰੋ।

> ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 34

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः ॥९.३४॥

ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਓ, ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਬਣੋ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ।

> ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਨ, ਭਗਤੀ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## Outro

ਇੱਥੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਰਾਜ ਗੁਹਯ ਯੋਗ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੁਹਯ ਦਾ ਯੋਗ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀਆਂ ਦੈਵੀ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਰੂਪ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵੱਲੋਂ।

Keep going