ਅਧਿਆਇ ੮: ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 8 | Punjabi Audiobook

Episode 8 of 18 in ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ | Bhagavad Gita Audiobook in Punjabi.

Narrated with an AI voice.

Reading time
9 min
Listening time
15 min
By
DharmikStudio Originals
Narration
AI voice

Read along

# ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ, ਅਧਿਆਇ ੮: ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਯੋਗ

## Intro

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ: ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਯੋਗ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਧਿਆਤਮ, ਕਰਮ, ਅਧਿਭੂਤ, ਅਧਿਦੈਵ ਅਤੇ ਅਧਿਯੱਗ ਦੇ ਅਰਥ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆਉਣ ਅਤੇ ਨਾ ਮੁੜਨ ਦੇ ਦੋ ਰਾਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 1

*अर्जुन उवाच* किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम । अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ॥८.१॥

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਹੈ? ਅਧਿਆਤਮ ਕੀ ਹੈ? ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਅਧਿਭੂਤ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਿਦੈਵ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

> ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਸਨ, ਅਰਜੁਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 2

अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन । प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥८.२॥

ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਅਧਿਯੱਗ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ?

> ਅਰਜੁਨ ਹੋਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੱਗ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 3

*श्रीभगवानुवाच* अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते । भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ॥८.३॥

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਿਰਜਣ ਸ਼ਕਤੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਰਮ ਹੈ।

> ਬ੍ਰਹਮ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਧਿਆਤਮ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 4

अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् । अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥८.४॥

ਹੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਅਧਿਭੂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਅਧਿਦੈਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਅਧਿਯੱਗ ਹਾਂ।

> ਜੋ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਧਿਭੂਤ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਰਖ ਅਧਿਦੈਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਹ ਅੰਦਰ ਯੱਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 5

अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् । यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥८.५॥

ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

> ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 6

यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् । तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥८.६॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਜਿਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਉਸੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਉਹੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਸਫ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 7

तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च । मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम् ॥८.७॥

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰੋ। ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।

## ਸ਼ਲੋਕ 8

अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना । परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ॥८.८॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿੱਬ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਨਿੱਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਟਿਕਿਆ ਮਨ ਪਰਮ ਸੱਚ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 9

कविं पुराणमनुशासितारमणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः । सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूपमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥८.९॥

ਜੋ ਸਰਬਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਹਨ, ਸਭ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹਨ, ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਹਨ, ਸਭ ਦੇ ਧਾਰਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ,

> ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ: ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ, ਸਭ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ। ਵਾਕ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 10

प्रयाणकाले मनसाचलेन । भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव । भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् । स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥८.१०॥

ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦਿੱਬ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 11

यदक्षरं वेदविदो वदन्ति । विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः । यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति । तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥८.११॥

ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਦ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਸਾਧਕ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 12

सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च । मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥८.१२॥

ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਯੋਗ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਕੇ,

> ਇੰਦਰੀਆਂ ਬੰਦ, ਮਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸਿਰ ਵਿੱਚ: ਆਖ਼ਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਇਹ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਵਾਕ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 13

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् । यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम् ॥८.१३॥

ਓਮ, ਇਸ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਓਮ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੋ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 14

अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः । तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥८.१४॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਮਨ ਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਦਾ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਲਈ ਮੈਂ ਸੌਖਿਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

> ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸੌਖਿਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 15

मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् । नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥८.१५॥

ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁੜ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ।

## ਸ਼ਲੋਕ 16

आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन । मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥८.१६॥

ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

> ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁਰਗ ਵੀ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 17

सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः । रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥८.१७॥

ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

> ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 18

अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे । रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥८.१८॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਉੱਤੇ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਅਕਤ ਵਸਤਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਉਸੇ ਅਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

> ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 19

भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते । रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥८.१९॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 20

परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः । यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति ॥८.२०॥

ਪਰ ਉਸ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਦੀਵੀ ਅਵਿਅਕਤ ਹੋਂਦ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

> ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

## ਸ਼ਲੋਕ 21

अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् । यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥८.२१॥

ਉਸ ਅਵਿਅਕਤ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਗਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਕੋਈ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ।

> ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 22

पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया । यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ॥८.२२॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਅਨੰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

> ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਮਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 23

यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः । प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥८.२३॥

ਹੇ ਭਰਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਯੋਗੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੋ ਰਾਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਗੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 24

अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् । तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥८.२४॥

ਅਗਨੀ, ਜੋਤ, ਦਿਨ, ਚਾਨਣਾ ਪੱਖ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਇਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

> ਚਾਨਣ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 25

धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् । तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते ॥८.२५॥

ਧੂੰਆਂ, ਰਾਤ, ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ ਅਤੇ ਦੱਖਣਾਇਣ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਇਸ ਰਾਹ ਜਾ ਕੇ ਯੋਗੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

> ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਰਾਹ ਯੋਗੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 26

शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते । एकया यात्यनावृत्तिमन्ययावर्तते पुनः ॥८.२६॥

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਹ ਚਾਨਣੇ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੋ ਰਾਹ ਸਦੀਵੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਾਹ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਰਾਹ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

> ਚਾਨਣ ਦਾ ਰਾਹ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਰਾਹ ਫਿਰ ਮੋੜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 27

नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन । तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥८.२७॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਗੀ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।

> ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਗੱਲ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 28

वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव । दानेषु यत् पुण्यफलं प्रदिष्टम् । अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा । योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥८.२८॥

ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ, ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਯੋਗੀ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਪਰਮ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

> ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਧਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## Outro

ਇੱਥੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਅਕਸ਼ਰ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ, ਅਰਥਾਤ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਯੋਗ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੌਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੁਹਯ, ਅਰਥਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵੱਲੋਂ।

Keep going