ਅਧਿਆਇ ੭: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 7 | Punjabi Audiobook

Episode 7 of 18 in ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ | Bhagavad Gita Audiobook in Punjabi.

Narrated with an AI voice.

Reading time
9 min
Listening time
15 min
By
DharmikStudio Originals
Narration
AI voice

Read along

# ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ, ਅਧਿਆਇ ੭: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੋਗ

## Intro

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੋਗ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀ ਅਪਰਾ ਅਤੇ ਪਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਰੋ ਕੇ ਸੰਭਾਲੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 1

*श्रीभगवानुवाच* मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः । असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ॥७.१॥

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੋਗੇ, ਉਹ ਸੁਣੋ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਰੂਪ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 2

ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः । यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ॥७.२॥

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਨਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

> ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰਥ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਣਨਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 3

मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये । यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥७.३॥

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਤਨ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

> ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 4

भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च । अहंकार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥७.४॥

ਧਰਤੀ, ਜਲ, ਅਗਨੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਹਉਮੈ, ਇਹ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ।

> ਪੰਜ ਤੱਤ ਅਤੇ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਹਉਮੈ ਮਿਲ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅੱਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 5

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् । जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥७.५॥

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਪਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਮੇਰੀ ਪਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਜੀਵ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

> ਜੜ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 6

एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय । अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ॥७.६॥

ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ।

> ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵੀ।

## ਸ਼ਲੋਕ 7

मत्तः परतरं नान्यत्किंचिदस्ति धनंजय । मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥७.७॥

ਹੇ ਧਨੰਜੈ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

> ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 8

रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः । प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥७.८॥

ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਮੈਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਸ ਹਾਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਓਅੰਕਾਰ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ।

> ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 9

पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ । जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ॥७.९॥

ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਹਾਂ, ਅਗਨੀ ਦਾ ਤੇਜ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪ।

> ਸੁਗੰਧ, ਤੇਜ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਪ, ਸਭ ਦੀ ਮੂਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 10

बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् । बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ॥७.१०॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਬੀਜ ਜਾਣੋ। ਮੈਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਹਾਂ, ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਹਾਂ।

> ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਸੋਮਾ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ। ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦਾ ਤੇਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 11

बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् । धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ ॥७.११॥

ਹੇ ਭਰਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬਲ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ।

> ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਇੱਛਾ, ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 12

ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये । मत्त एवेति तान्विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि ॥७.१२॥

ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭਾਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜਾਣੋ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।

> ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 13

त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् । मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ॥७.१३॥

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।

> ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਿਆ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।

## ਸ਼ਲੋਕ 14

दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया । मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥७.१४॥

ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਦੈਵੀ ਮਾਇਆ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

> ਮਾਇਆ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 15

न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः । माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः ॥७.१५॥

ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਮਾਇਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸੁਰੀ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

> ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 16

चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन । आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ॥७.१६॥

ਹੇ ਭਰਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਰਜੁਨ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਭਜਦੇ ਹਨ: ਦੁਖੀ, ਜਗਿਆਸੂ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ।

> ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖਿੱਚ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 17

तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते । प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥७.१७॥

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।

> ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਨੀ ਭਗਤ ਖ਼ਾਸ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਟਿਕਿਆ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 18

उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् । आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥७.१८॥

ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਦਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

> ਚਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 19

बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते । वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥७.१९॥

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸੂਦੇਵ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮਹਾਤਮਾ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।

> ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸੂਝ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 20

कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः । तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥७.२०॥

ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨੇਮ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

> ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 21

यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति । तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ॥७.२१॥

ਜੋ ਭਗਤ ਜਿਸ ਜਿਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਸੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

> ਕੋਈ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 22

स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते । लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान् ॥७.२२॥

ਉਸ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਨਿਯਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

> ਹਰ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਆਖ਼ਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 23

अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् । देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ॥७.२३॥

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਪਾਸਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

> ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਫਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 24

अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः । परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम् ॥७.२४॥

ਨਾਸਮਝ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਰਮ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।

> ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 25

नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः । मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम् ॥७.२५॥

ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਮੂਰਖ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਅੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ।

## ਸ਼ਲੋਕ 26

वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन । भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ॥७.२६॥

ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਗੇ ਆਉਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

## ਸ਼ਲੋਕ 27

इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत । सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप ॥७.२७॥

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦਵੰਦ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

> ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਦੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 28

येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् । ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ॥७.२८॥

ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਦਵੰਦ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਪੱਕੇ ਪ੍ਰਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜਦੇ ਹਨ।

> ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਬਿਧਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 29

जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये । ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम् ॥७.२९॥

ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ, ਪੂਰੇ ਅਧਿਆਤਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

> ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਤੱਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 30

साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः । प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः ॥७.३०॥

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਧਿਭੂਤ, ਅਧਿਦੈਵ ਅਤੇ ਅਧਿਯੱਗ ਸਮੇਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

> ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯੱਗ ਦਾ ਮੂਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## Outro

ਇੱਥੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਯੋਗ, ਅਰਥਾਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਯੋਗ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਰਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਘੜੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵੱਲੋਂ।

Keep going