ਅਧਿਆਇ ੪: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 4 | Punjabi Audiobook
Episode 4 of 18 in ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ | Bhagavad Gita Audiobook in Punjabi.
Narrated with an AI voice.
- Reading time
- 12 min
- Listening time
- 20 min
- By
- DharmikStudio Originals
- Narration
- AI voice
Read along
# ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ, ਅਧਿਆਇ ੪: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਯੋਗ
## Intro
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਯੋਗ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਿਆਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 1
*श्रीभगवानुवाच* इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् । विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥४.१॥
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਯੋਗ ਮੈਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਮਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ।
> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ। ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः । स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप ॥४.२॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਇਸ ਯੋਗ ਨੂੰ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੋਗ ਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
> ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਚੇਲੇ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ।
## ਸ਼ਲੋਕ 3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः । भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥४.३॥
ਉਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਯੋਗ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸਖਾ ਹੋ। ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਭੇਤ ਹੈ।
> ਅਰਜੁਨ ਭਗਤ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ, ਇਸ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 4
*अर्जुन उवाच* अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः । कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥४.४॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡਾ ਜਨਮ ਪਿੱਛੋਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ?
> ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਿੱਧਾ ਹੈ: ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਇਆ?
## ਸ਼ਲੋਕ 5
*श्रीभगवानुवाच* बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन । तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप ॥४.५॥
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜਨਮ ਹੋਏ ਹਨ। ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् । प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया ॥४.६॥
ਮੈਂ ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਆਮ ਜਨਮ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥४.७॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
> ਗੀਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥४.८॥
ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮੈਂ ਯੁਗ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
> ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਨੋਰਥ: ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਨਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।
## ਸ਼ਲੋਕ 9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः । त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥४.९॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਿੱਬ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਸੱਚ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः । बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥४.१०॥
ਮੋਹ, ਡਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
> ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् । मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥४.११॥
ਜੋ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
> ਜੋ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਈਸ਼ਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः । क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥४.१२॥
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਫਲਤਾ ਛੇਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
> ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਛੇਤੀ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਫਲ ਛੇਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः । तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥४.१३॥
ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਵਰਣ ਮੈਂ ਰਚੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਜਾਣੋ।
> ਸ਼ਲੋਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦੇ।
## ਸ਼ਲੋਕ 14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा । इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥४.१४॥
ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਲਿੱਪਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦਾ।
> ਫਲ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः । कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥४.१५॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
> ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः । तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥४.१६॥
ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਅਕਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਵੀ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁਭ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਓਗੇ।
> ਕੰਮ ਅਤੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਣਗੇ।
## ਸ਼ਲੋਕ 17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः । अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥४.१७॥
ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਕਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਦੀ ਚਾਲ ਬੜੀ ਡੂੰਘੀ ਹੈ।
> ਕਰਮ, ਵਰਜਿਤ ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮਹੀਣਤਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः । स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥४.१८॥
ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕਰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
> ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਮ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसंकल्पवर्जिताः । ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥४.१९॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸਿਆਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਡਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
> ਜੋ ਸੁਆਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਬੰਧਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः । कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किंचित्करोति सः ॥४.२०॥
ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
> ਮੋਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
## ਸ਼ਲੋਕ 21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः । शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥४.२१॥
ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
> ਜੋ ਕੁਝ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਜੀਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ।
## ਸ਼ਲੋਕ 22
यदृच्छालाभसंतुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः । समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥४.२२॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ, ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦਾ।
> ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਲਾਭ ਹਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿਣਾ, ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः । यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥४.२३॥
ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਯੱਗ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
> ਅਰਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
## ਸ਼ਲੋਕ 24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् । ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥४.२४॥
ਅਰਪਣ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਆਹੂਤੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
> ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਕੰਮ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते । ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥४.२५॥
ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਯੱਗ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
> ਇੱਥੋਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति । शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥४.२६॥
ਕੁਝ ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
> ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਯੱਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे । आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥४.२७॥
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਗਦੀ ਆਤਮ ਸੰਜਮ ਰੂਪੀ ਯੋਗ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
> ਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਯੱਗ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे । स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥४.२८॥
ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਤਪ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਯੋਗ ਨਾਲ। ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਕ ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
> ਦਾਨ, ਤਪ, ਯੋਗ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਗਿਆਨ, ਸਭ ਯੱਗ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 29
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे । प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥४.२९॥
ਕੁਝ ਅਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਪਾਨ ਦੀ। ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।
> ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਵੀ ਯੱਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति । सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥४.३०॥
ਫਿਰ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੱਗ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ।
> ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਵੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੱਗ ਹੈ। ਹਰ ਯੱਗ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् । नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥४.३१॥
ਹੇ ਕੁਰੂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਯੱਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਜੋ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਪਰਲੋਕ ਕਿੱਥੇ?
> ਯੱਗ ਦੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ।
## ਸ਼ਲੋਕ 32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे । कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥४.३२॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।
> ਹਰ ਯੱਗ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप । सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥४.३३॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਨਾਲੋਂ ਗਿਆਨ ਯੱਗ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
> ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਰਪਣ ਨਾਲੋਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਯੱਗ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਗਿਆਨ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया । उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥४.३४॥
ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਗੇ।
> ਗਿਆਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਿਮਰਤਾ, ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव । येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥४.३५॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਵੋਗੇ। ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖੋਗੇ।
> ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः । सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि ॥४.३६॥
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਓਗੇ।
> ਗਿਆਨ ਅਜਿਹੀ ਬੇੜੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन । ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥४.३७॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
> ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते । तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥४.३८॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
> ਗਿਆਨ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
## ਸ਼ਲੋਕ 39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः । ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥४.३९॥
ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
> ਸ਼ਰਧਾ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮ, ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।
## ਸ਼ਲੋਕ 40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति । नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥४.४०॥
ਅਗਿਆਨੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਮਨੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੱਕੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਾ ਇਹ ਲੋਕ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ, ਨਾ ਸੁਖ।
> ਜੋ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਗੱਲ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
## ਸ਼ਲੋਕ 41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् । आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय ॥४.४१॥
ਹੇ ਧਨੰਜੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਸ ਆਤਮ ਨਿਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ।
> ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਕਰਮ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
## ਸ਼ਲੋਕ 42
तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः । छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥४.४२॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੋ। ਉੱਠੋ!
> ਅਧਿਆਇ ਇੱਕ ਸੱਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ: ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੱਕ ਕੱਟ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ।
## Outro
ਇੱਥੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ, ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਯੋਗ, ਅਰਥਾਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਯੋਗ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਛੱਡਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵੱਲੋਂ।
Keep going
- Listen: ਅਧਿਆਇ ੪: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 4 | Punjabi Audiobook
- Previous: ਅਧਿਆਇ ੩: ਕਰਮ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 3 | Punjabi Audiobook
- Next: ਅਧਿਆਇ ੫: ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 5 | Punjabi Audiobook
- All episodes of ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ | Bhagavad Gita Audiobook in Punjabi