ਅਧਿਆਇ ੫: ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਾ ਯੋਗ | Bhagavad Gita Chapter 5 | Punjabi Audiobook

Episode 5 of 18 in ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ | Bhagavad Gita Audiobook in Punjabi.

Narrated with an AI voice.

Reading time
9 min
Listening time
15 min
By
DharmikStudio Originals
Narration
AI voice

Read along

# ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ, ਅਧਿਆਇ ੫: ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਾ ਯੋਗ

## Intro

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ: ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਾ ਯੋਗ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਛੱਡਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੋਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 1

*अर्जुन उवाच* संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि । यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥५.१॥

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਮ ਯੋਗ ਦੀ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸੋ।

> ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਉੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 2

*श्रीभगवानुवाच* संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ । तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥५.२॥

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਰਮ ਦਾ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਕਰਮ ਯੋਗ, ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਮ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲੋਂ ਕਰਮ ਯੋਗ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ।

> ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੋਹ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 3

ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति । निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥५.३॥

ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਣੋ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

> ਅਸਲ ਤਿਆਗ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 4

सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः । एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥५.४॥

ਨਾਸਮਝ ਲੋਕ ਹੀ ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

> ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਾਹ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 5

यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते । एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥५.५॥

ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

> ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸੂਝ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 6

संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः । योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥५.६॥

ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੁਨੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

> ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਦਾ ਤਿਆਗ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

## ਸ਼ਲੋਕ 7

योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः । सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥५.७॥

ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤਹਕਰਣ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

> ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

## ਸ਼ਲੋਕ 8

नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् । पश्यञ्शृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपञ्श्वसन् ॥५.८॥

ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਛੂੰਹਦਾ, ਸੁੰਘਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਤੁਰਦਾ, ਸੌਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,

> ਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 9

प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥५.९॥

ਬੋਲਦਾ, ਛੱਡਦਾ, ਫੜਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਮੀਟਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਕਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

> ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਰ ਕੰਮ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਕੇਵਲ ਸਾਖੀ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 10

ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः । लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥५.१०॥

ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ, ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦਾ।

> ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਸੁੱਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਰਹਿਤ ਕਰਮੀ ਅਲਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 11

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि । योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये ॥५.११॥

ਯੋਗੀ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

> ਯੋਗੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਾਭ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਲਈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 12

युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् । अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥५.१२॥

ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਖਿੱਚੇ ਫਲ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

> ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਲ ਨੂੰ ਫੜੀ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 13

सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी । नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥५.१३॥

ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਆਪ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

> ਸਰੀਰ ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦੇ।

## ਸ਼ਲੋਕ 14

न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः । न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥५.१४॥

ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਨਾ ਕਰਤਾਪਣ ਰਚਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਕਰਮ ਅਤੇ ਫਲ ਦਾ ਮੇਲ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

> ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਹਾਕਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 15

नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः । अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥५.१५॥

ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਾਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੁੰਨ। ਗਿਆਨ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੀਵ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

> ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਭਰਮ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 16

ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः । तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥५.१६॥

ਪਰ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਗਿਆਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

> ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਹਟਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 17

तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः । गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥५.१७॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਸ ਪਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਧੁਲ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

> ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 18

विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि । शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥५.१८॥

ਗਿਆਨੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਕੁੱਤੇ, ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

> ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉੱਚਾ, ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਆਤਮਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 19

इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः । निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥५.१९॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਮਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹਨ।

> ਸਮਤਾ ਵਾਲਾ ਮਨ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪ ਸਮ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 20

न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् । स्थिरबुद्धिरसंमूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥५.२०॥

ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਫੁੱਲੇ, ਨਾਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਘਬਰਾਏ ਨਾ। ਟਿਕੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

> ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 21

बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत् सुखम् । स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥५.२१॥

ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਛੋਹ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਖ ਹੈ, ਉਹ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

> ਅੰਦਰੋਂ ਮਿਲਿਆ ਆਨੰਦ ਬਾਹਰਲੀ ਦੁਨੀਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।

## ਸ਼ਲੋਕ 22

ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते । आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥५.२२॥

ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਛੋਹ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭੋਗ ਦੁੱਖ ਦਾ ਹੀ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵੀ। ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

> ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਕਣਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 23

शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् । कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥५.२३॥

ਜੋ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ।

> ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਯੋਗੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਕੁੰਜੀ।

## ਸ਼ਲੋਕ 24

योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः । स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥५.२४॥

ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਵਾਣ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

> ਜਦੋਂ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਅੰਦਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 25

लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः । छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥५.२५॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਜਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਵਾਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

> ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਉਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਸ਼ਲੋਕ 26

कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् । अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥५.२६॥

ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਚੁੱਕੇ ਸਾਧਕਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਵਾਣ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

> ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸੰਜਮੀ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ।

## ਸ਼ਲੋਕ 27

स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः । प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥५.२७॥

ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਕੇ,

> ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ।

## ਸ਼ਲੋਕ 28

यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः । विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥५.२८॥

ਜਿਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮੋਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਹੀ ਹੈ।

> ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇੱਛਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਸ਼ਲੋਕ 29

भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् । सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥५.२९॥

ਮੈਨੂੰ ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਪਾਂ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਈਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

> ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## Outro

ਇੱਥੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸ ਯੋਗ, ਅਰਥਾਤ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਾ ਯੋਗ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵੱਲੋਂ।

Keep going